Lemmings

Opofferingen in een legendarische game

di 21/11/2017
Ronald
0 reacties

Een paar individuën opofferen om de hele massa te redden van een gewisse dood: dat was de constante inzet in Lemmings, een puzzelgame uit 1991 waarin je een hele troep wezentjes met groen haar en een blauw kleed veilig en wel aan de andere kant van een gevaarlijk hindernissenparcours moest zien te brengen. Of toch het merendeel ervan.

Nee gek, lemmingen plegen niet écht massaal zelfmoord door in hele meutes van een klif te donderen. Dat is een urban legend, in het leven geroepen door de cameraploeg achter de Disney-natuurdocumentaire White Wilderness uit 1958. De cameralui joegen doelbewust een hele roedel lemmingen van een bergwand in de Canadese provincie Alberta, om te 'bewijzen' dat er een grond van waarheid zit achter een oude eskimolegende over de beesten. Hardvochtige praktijken, dat wel, maar ze zorgden in 1991 ook voor de inspiratie achter een van de beste, koddigste, meest onvergetelijke en eigenlijk ook meest onderschatte videogames uit de geschiedenis van het medium.

De wezens in Psygnosis' Lemmings waren geen pluizige knaagdieren, eerder kleine mensachtige wezens met groen stekelhaar, maar hun suïcidale trekjes halen ze recht van die ondertussen ontstane mythe van de échte lemmingen. Afgronden, molens die hen dreigen te verhakkelen, lavaputten die hen in de hens doen gaan, rotsblokken die hen verpulveren: de makers schiepen een sinister plezier in het vinden van zo sadistisch mogelijke levenseindes voor de hele meute, dat ze nog onderstreepten met heerlijk rake geluidseffecten en - hoewel de wezentjes erg klein op het scherm kwamen - weinig aan de verbeelding overlatende animaties. Wanneer je lemmings verhakkeld werden, dan wèrden ze zichtbaar verhakkeld, met rondspuitend bloed. Wanneer ze ontploften, dan vlogen de morzels alle windstreken uit.

"Yippeee!"

Als speler moest je daar natuurlijk een stokje voor steken. Aan het begin van ieder van de honderd levels kwamen de wezentjes, hoge "Yippee"-kreetjes slakend, in dichte drommen uit een luikje bovenaan getuimeld (hoé dicht die drommen waren kon je zelf bijstellen), en daarna was het zaak om een paar van hen taken toe te bedelen zodat ze de groep voorbij de vele obstakels konden loodsen. Je kon individuele Lemmings veranderen in Klimlemmings. Bouwlemmings. Graaflemmings. Parachuteerlemmings. Stoplemmings. Ontplof-lemmings. Enzovoort. Een aantal van de arme drommels zouden het deurtje aan het einde van de 2D-level niet halen, maar een bepaald percentage was genoeg. En o ja: ieder level gaf je maar een beperkt aantal taken tot je beschikking, en er was een tijdslimiet.

Aanvankelijk enkel op Commodore Amiga, maar daarna op Atari ST, pc, Super Nintendo, 3DO, Commodore 64 én Sega Mega Drive.

Op papier klonk het knudde. Op het scherm was het een feest. Meteen na zijn verschijning, begin 1991, reef Lemmings hoge reviewscores aan elkaar. Het Britse blad Amiga Format schreef: "Lemmings drijft op paniek, lateraal denken en accuraat muiswerk." Het eveneens Britse Zero stelde: "De verslavingsgraad, de one-more-go-ness, druipt ervan af." En, zo vond Computer Gaming World, "het is al sinds Tetris geleden dat deze reviewer nog zo verslaafd is geweest aan, of compleet gefascineerd door, een serie uitdagende puzzels. Voor zij die houden van snel bewegende scheuten logica en creativiteit: volg de rest, en haal Lemmings in huis."

"Oh no!"

De game werd aanvankelijk alleen gelanceerd op Commodore Amiga, maar werd al snel zo'n overdonderend succes dat er versies volgden voor Atari ST, pc, Super NES, 3DO, Commodore 64, Sega Mega Drive - àlle consoles en computers die op dat moment in de handel waren, in essentie, inclusief systemen die al stilaan bejaard waren geraakt. En natuurlijk werd dat succes ook vervolgd. Hetzelfde jaar volgde nog Oh No! More Lemmings, dat zowel als uitbreiding als in standalone vorm werd uitgebracht. Aan het einde van 1991 werd er een korte demo met nieuwe levels, X-Mas Lemmings, verdeeld als gratis meegeefdiskette bij computer- en videogamebladen. En in 1993 volgde de volwaardige sequel Lemmings 2: The Tribes, waarin de groenharige mafketels werden verdeeld over meerdere valluiken, en hen ook veel meer taken konden worden toebedeeld.

Opgelet: gratuite GTA-connectie!

Daarna ging het wat bergaf: de derde game All New World of Lemmings (1994) viel alleen op door zijn grotere personages, maar de magie van de eerste game was voorgoed eruit. Niet lang daarna werd rechtenhouder Psygnosis overgenomen door Sony PlayStation, en herdoopt tot SCE Studio Liverpool. Doorheen de jaren kwamen er nog wel nieuwe Lemmings-games op PlayStationconsoles, zoals de PSP, maar dat waren vooral herlanceringen van de eerste game en Oh No! More Lemmings.

Maar met zijn twee miljoen verkochte exemplaren - een joekel dus, in 1991! - had de eerste game wel nog een andere reeks op de rails gezet: de studio die de game toen maakte voor Psygnosis was een Schots gamebedrijfje met de naam DMA Design, en dat investeerde de centen die Lemmings opbracht quasi integraal in de ontwikkeling van zijn nieuwe, ietwat baldadigere game Race 'n Chase. En we weten allemaal waarin die later werd herdoopt: zonder het succes van Lemmings was er dus misschien nooit een Grand Theft Auto geweest.