Filmreview: Tenet

Filmreview: Tenet

Als je brein aanvoelt alsof het vijf uur lang in de droogkast heeft rondgedraaid, je hart klopt alsof je een intensieve zumbales hebt gevolgd en je ogen branden alsof je veel te lang werd blootgesteld aan een stroboscoop, dan weet je dat Christopher Nolan weer alles uit de kast heeft gehaald met een ambitieuze blockbuster-kolos die al je zintuigen en breinfuncties onder vuur neemt. Met de tijdsmanipulatieve spionageprent Tenet zet hij al zijn kenmerken en tics op maximum, met als gevolg een Nolanprent die volledig uit zijn voegen barst.

Op zich is het verhaaltje van ‘Tenet’ vrij simpel: John David Washington (inderdaad, de zoon van Denzel) speelt een spion, The Protagonist, die de wereld rondreist om een catastrofale gebeurtenis te voorkomen. Een gebeurtenis die hem confronteert met tijd die achteruitloopt, een oorlog tussen heden en verleden en een gevaarlijke wapenhandelaar die een bedreiging vormt voor alles en iedereen.

Geen boodschap aan simpele verhaaltjes

Maar wie Nolan kent, weet dat de Brit geen boodschap heeft aan simpele verhaaltjes. Hij verpakt zijn spionage-avontuur dan ook in een karrenvracht aan metafysica, opwindende scifi-elementen en uitdagende speudo-ideeën. Niets nieuws onder de zon. Dat zijn dingen die hij ook al aanwendde in films als Inception (2010) en Interstellar (2014). Maar met Tenet lijkt Nolan zich meer dan ooit te verliezen in zijn fascinatie met tijd als vertelelement en complexe verhaalkronkels die de kijker uitdagen om te achterhalen hoe de vork nu precies in de verhaalsteel zit.

Zoals Washington op een bepaald moment tegen Robert Pattinson zegt: “Try to keep up”. Die boodschap is niet enkel gericht naar de sjaaltjes-aficionado die Pattinson vertolkt, maar ook naar jou als kijker. De filmmaker stort zich als een gek op de plot en raast twee uur en half als een wilde hond vooruit. Met een film met een stevig tempo is op zich niets mis, dat bewees Uncut Gems eerder dit jaar als de beste, maar wel als je je kijker gaandeweg laat verdwalen in je doolhof aan informatie.

Ontelbare dialoogscènes 

Stilstaan bij de ontelbare dialoogscènes waarin elementen van het verhaal worden toegelicht of bij de werking van de imposante wereld die hij creëert, is haast onmogelijk. Nolan gooit met duidelijke puzzelstukken naar je hoofd, maar gunt je amper de tijd om ze in elkaar te klikken. En ja, je kan de film nog een tweede en derde keer gaan bekijken om meer vat op heel de architectuur van Tenet te krijgen, maar we kunnen ons niet ontdoen van het gevoel dan er dan toch iets essentieel mis is met je film als dat de bedoeling is.

Maar los van het mistgordijn aan ontelbare plotmechaniekjes en brokjes informatie, ziet het er natuurlijk weer onfeilbaar knap uit. Tenet is een cinema-ervaring als geen ander en blaast je ook nu weer helemaal weg met muziek die je trommelvliezen doet dansen, actiescènes die je poriën wagenwijd openzetten, levensechte effecten en stunts die je ogen uit hun oogkassen doen rollen en stijlvolle locaties die kunnen wedijveren met de gemiddelde spionagebestemming van James Bond. Als een volleerde maestro jaagt Nolan zonder moeite je adrenalinepeil omhoog. Dat gebeurt via een alledaagse knokpartij tot een echte Boeing die in een hangar crasht.

Spelen met de tijd

Wat ook indrukwekkend is, is de manier waarop Nolan deze keer met tijd speelt. Wanneer hij filosofeert over tijd als concept gaat hij vaak de mist in, maar hoe hij het hanteert als filmisch instrument is wel straf. ‘Inversion’ is het sleutelwoord in Tenet, een concept dat op zinnenprikkelende wijze tastbaar wordt gemaakt op een vaak simpele manier. Hij dwingt je in een wereld die je wil begrijpen, die je wil kennen en die je wil doorgronden. Daarom nogmaals spijtig dat hij je daarvoor de tijd niet gunt en je de verwarring injaagt door zijn liefde voor personages die dingen trachten uit te leggen. Dompel ons onder in je wereld, Chris. Bombardeer er ons niet mee. 

Kan je je dan vastklampen aan de personages? Ook dat is een hele opgave. De pionnen op het speelveld van Nolan staan in dienst van zijn ambitieuze hersenkronkels, waardoor geen enkel personage uitgediept of menselijk aanvoelt. Met het personage van de immer gracieuze en getalenteerde Elizabeth Debicki, die een bezorgde moeder en de vrouw van een wapenhandelaar vertolkt, tracht Nolan emotie in de film te pompen, maar geslaagd kan je die poging niet echt noemen. Het zijn vooral de acteurs die hun personages vormgeven en niet zozeer het scenario.

John David Washington

Zoals eerder gezegd is BlackKklansman-gezicht John David Washington de man die ons door de nieuwe hersenkronkels van Nolan gidst, en dat doet hij goed. Met een mix van een stijlvol voorkomen en nonchalante charmes bewijst de man dat hij een gigakaskraker als dit makkelijk op zijn schouders kan dragen. Zijn kompaan in dit avontuur wordt gespeeld door Robert Pattinson, die, ook al heeft zijn personage weinig om het lijf, zich duidelijk amuseert als actieheld met een kwinkslag. Nog een charmante aanwezigheid: Kick-Ass-acteur Aaron Taylor-Johnson als een bedaarde militaire figuur. Minder charmant is Kenneth Branagh, die de schurk van dienst is. Branagh spiegelt zich duidelijk aan clichématige Bond-schurken en valt daardoor uit de toon met een lachwekkend accent en een theatrale acteerprestatie. Een acteerprestatie die vloekt met de serieux die Nolan najaagt.

Conclusie

Tenet is uiteindelijk niet Nolans beste werk. Een plaatsje tussen meesterwerken als The Dark Knight, Memento en Dunkirk heeft deze prent helaas niet verdiend. Daarvoor valt de cineast iets te vaak over zijn eigen tics en obsessies. Maar als iemand je vertelt dat dit spetterend filmvertier is dat je op het grootste scherm moet zien met het luidste geluidssysteem, dan kunnen we die persoon geen ongelijk geven. Zeker in coronatijden is er geen enkele film die Tenet evenaart als cinemaspektakel. Maar eens je onder de motorkap van dat spektakel rommelt, dan merk dat er veel onderdelen niet op de juiste plaats zitten of gewoonweg afwezig zijn.

Ga voor je volgende project maar ietsje meer op de rem staan, Chris!

 

Commentaar toevoegen

Log in or to post comments