X-Men: Dark Phoenix

7,5
Reviewscore


X-Men: Dark Phoenix

Filmreview

wo 05/06/2019
Gereviewed door Ronald
0 reacties

Na bijna twintig jaar wordt de X-Men-franchise afgesloten met Dark Phoenix, waarin Jean Grey (Sophie Turner) een telekinetische energie absorbeert die ze niet meer de baas kan. Of is het eerder dat jeugdtrauma waardoor ze de greep op haar krachten verliest?

Het jaar 2019 zal de annalen van de popcultuurgeschiedenis ingaan als dat van de popculturele climax. Anderhalve maand geleden bolde een elf jaar durende cyclus van tweeëntwintig Marvel-superheldenfilms uit met de ietwat suffe crowdpleaser Avengers: Endgame, iets later sloot het einde van Game of Thrones een brok tv-geschiedenis af die eveneens een klein decennium onder ons was geweest, en tegen de feestdagen zet Star Wars Episode IX: Rise of Skywalker een punt achter een Space Opera-saga die tweeënveertig jaar heeft gelopen, en drie generaties kijkers naar de cinema heeft gelokt. En dààr tussenin komt dus ook nog het niet minder climactische X-Men: Dark Phoenix, dat eveneens een filmreeks afsluit met bijna twee decennia achter de kiezen.

Originele superheldenfilm

De allereerste X-Men, die in 2000 in de cinema kwam, betekende niets minder dan de geboorte van de moderne superheldenfilm. Jazeker, er waren op dat moment al spandexprenten in de cinema geweest voor Bryan Singers wervelende interpretatie van de Marvelstrips over een groepje onbegrepen maar heldhaftige mutanten. Maar met The X-Men blies Singer toen voor het eerst tegelijkertijd de epische tableaus én de complexe personages die fans van de comicreeks kenden rechtstreeks van de strippagina's naar het cinemadoek. Zonder The X-Men zou er misschien geen The Dark Knight zijn, misschien zelfs geen Marvel Cinematic Universe: de film zette deuren open voor superhelden, die tot dan toe alleen maar werden gesmaakt door het lichtjes als freaks aanziene lezerspubliek van Amerikaanse comics.

X-Men: Dark Phoenix voelt een beetje alsof de X-Men thuiskomen.

Negentien jaar en twaalf X-Men-films verder (vijf daarvan zijn spin-offs, zoals Logan en Deadpool) krijgen we dus Dark Phoenix geserveerd. Voor de tweede keer, eigenlijk: in 2006 werd de gelijknamige X-Men-stripcyclus uit de vroegste jaren 80 al eens losjes verfilmd als het emotioneel krachtige maar verlammend rommelige X-Men: The Last Stand, de film die de serie bijna compleet torpedeerde. Vijf jaar later werd de reeks opnieuw opgestart met de soort-van-reboot X-Men: First Class, een prequel waarin de Marvel-mutanten door andere acteurs werden vertolkt, en in opvolger X-Men: Days of Future Past (2014) werden de oude en nieuwe reeks handig in elkaar geschoven via een constructie met twee in elkaar verstrengelde tijdlijnen. Omdat Dark Phoenix zo'n monumentaal verhaal in de hele stripreeks was, en wellicht ook om de filmreeks in schoonheid te doen eindigen nadat rechtenhouder 20th Century Fox werd overgenomen door Marvel-eigenaar Disney, werd de duistere feniks dus een tweede keer losgelaten, in de nieuwe tijdlijn, met Sophie Turner (Sansa uit Game of Thrones) in plaats van Famke Janssen als het titelpersonage.

Thematisch erop

Dark Phoenix blijft een ensemblefilm: andere mutantenhelden als Mystique (Jennifer Lawrence), Beast (Nicholas Hoult), Cyclops (Tye Sheridan), Storm (Alexandra Shipp), Quicksilver (Evan Peters) en Nightcrawler (Kodi Smit-McPhee) krijgen ongeveer evenredige schermtijd, net als mentor Charles Xavier (James McAvoy) en afvallige medemutant Magneto (Michael Fassbender). Maar de film pivoteert dus rond Grey, die door een vreemde kosmische macht te absorberen ineens minder en minder greep krijgt op haar telepathische Phoenix-gaven. Tot het boeltje uit de hand loopt, en een confrontatie met haar makkers niet meer te vermijden valt. Maar wie is die buitenaardse chick (Jessica Chastain), bij wie Jeans groeiende krachten alleen maar geweldig in de kaart spelen, en wat heeft een herinnering uit Jeans jeugd met alles te maken?

Ondergetekende is altijd al gekker geweest van de X-Men dan van 'echte' Marvelhelden: dat gold vijfendertig jaar geleden al toen ik de strips voor het eerst las, en het blijft ook een beetje hangen in de films. In die prenten uit de X-Men-reeks die goed gemaakt zijn, haast ik me om erbij te vertellen, want met name voorgangers Apocalypse (2016), Days of Future Past (2014) en The Last Stand (2006) waren letterlijk en figuurlijk puinhopen. Maar in de films die wél raak waren, zoals de eerste, de tweede en First Class (2011), blonken de personages uit in een grotere kwetsbaarheid, ruwheid, menselijkheid dan de eerder do-goody-goody Avengers.

Het is een traditie waarop Dark Phoenix, nadat de X-Men-reeks enkele jaren lang het spoor bijster was en alle pret eigenlijk van spin-offs als Logan en Deadpool kwam - weer inhaakt. Personages worden geconfronteerd met desastreuze foute keuzes uit hun verleden, en uit nieuwe en oude gebeurtenissen broeit wraakzucht en woede. De mutanten zijn weer menselijker dan ooit, en dat was eventjes geleden. Het is niet dat Dark Phoenix een absolute topper is: daarvoor zit er soms wat teveel naïeve onnozelheid in het scenario, werden de buitenaardse tegenstanders uit de rekken van de Aldi geplukt, en was het slot te geforceerd. Maar thematisch zit hij wél erop.

Laatste 'oude' X-Men

Met Dark Phoenix wordt de 'oude' X-Men-reeks naar hoogste waarschijnlijkheid voorgoed afgesloten. Marvel verkocht in de jaren 90, toen het in de financiële penarie zat, de filmrechten op de mutanten aan 20th Century Fox, maar dat was voordat Marvel in 2008 een 'powerhouse' werd met zijn eigen films, en een jaar later al werd overgenomen door Disney. Marvel bouwde daarop zijn Marvel Cinematic Universe uit, maar zonder zijn drie grootste titels: The X-Men en Fantastic Four zaten bij Fox, Spider-Man bij Sony. Die laatste werd terug naar het MCU getrokken dankzij een licentiedeal, en nu - nadat Disney vorig jaar 20th Century Fox overnam - worden daar dus ook Fantastic Four en The X-Men potentieel bijgesleurd. MCU-baas Kevin Feige zei al dat het nog wel eventjes zal duren voordat we The X-Men in het Cinematic Universe zullen zien, maar het houdt steek dat er aan een complete reboot wordt gedacht.

 

7,5
Reviewscore


Conclusie van Ronald

X-Men: Dark Phoenix voelt, nadat de reeks helemaal het pad kwijt was, een beetje alsof de X-Men thuiskomen. Het is verre van een topper, maar de opzwepende vibe van de onovertroffen twee eerste films zit er wel weer in.