Gotcha
We schrijven 1973, middenin de periode waarin seks een onbespreekbaar onderwerp is, ondanks de groeiende interesse van jongeren die het niet langer nauw met het geloof nemen. Atari had met Gotcha zopas hun vierde arcadegame afgewerkt en onmiddellijk nadat men de game begon te verspreiden, brak er protest uit. In plaats van standaard joysticks prijkten er verdorie twee roze ‘tsjoepen’ op de arcadekast. De borstreplica’s reageerden op de ‘knijpacties’ van gamers en de link met seksuele handelingen werd snel gelegd.
De reden waarom voor deze borstvormige inputmechanismen werd gekozen, is zo mogelijk nog grappiger dan de eigenlijke uitvoering. Enkele Atari-ontwikkelaars hadden ‘per toeval’ ontdekt dat een joystick verregaande gelijkenissen had met het mannelijke geslachtsdeel. Daarom wilden ze een ‘vrouwelijke game’ maken, waarbij de fallussen dus door borsten werden vervangen. Aangezien de storm van protest niet onmiddellijk ging liggen, werden de borststicks uiteindelijk door de normale, zwarte arcadekastknuppels vervangen.
Custer’s Revenge
Enkele jaren later was alweer seks – zie je al een terugkerend patroon? – de boosdoener, ditmaal in een Atari 2600-videogame. In Custer’s Revenge, eveneens als Westward Ho en The White Man Came gekend, moest een man seks hebben met een vrouwelijke indiaan. De licht erotische versie van Pocahontas werd nergens met open armen ontvangen en de twee alternatieve titels van de game laten je wellicht al vermoeden waarom er controverse was.
De game portretteert het leven van General George Armstrong Custer, een Amerikaanse strijder die deel uitmaakte van het regiment dat in 1876, bij een strijd met drie Indiaanse stammen, roemloos onderuitging. Het spel zelf stelde niet zo heel veel voor: Custer moest pijlen ontwijken om zo de andere kant van het scherm te bereiken, waar de indiaanse schoonheid aan een paal was vastgebonden. Als overwinningsgeschenk mocht hij met haar de liefde bedrijven, al werd de link met verkrachting al snel gelegd. Latere versies van de game veranderden de bewegingen van de vrouw in kwestie, zodat het leek alsof ze haar minnaar omarmde en dus vrijwillig meewerkte.
Barbarian: The Ultimate Warrior
Wanneer je echte modellen inschakelt om de cover van je nieuwste game te sieren, kan je maar meteen voor halfnaakte schoontjes kiezen, toch? Dat moet ook Palace Software gedacht hebben toen ze de box art van Barbarian: The Ultimate Warrior uittekenden. Niemand minder dan Page Three-model Maria Whittaker prijkt op het doosje van de Commodore 64-game. Haar pose is lichtjes erotisch getint, maar voor verschillende instanties ging het er ver over. Al bij al viel de schade mee en de reclameboost leverde de studio heel wat bekendheid op.
In de game zelf moet je het als naamloze barbaar tegen de duistere tovenaar Drax opnemen. Hij heeft namelijk prinses Mariana gevangengenomen en dus moet jij zijn acht lijfwachten verslaan vooraleer je de eindbaas kan vermoorden. Gamecritici waren onder de indruk van de snelle, genadeloze vechtstijl en het succes van de game zorgde een jaar later voor Barbarian II: The Dungeon of Drax.
Wolfenstein 3D
Gamers die vandaag regelmatig een shootergame spelen, mogen id Software voor eeuwig dankbaar zijn. Wolfenstein 3D, dat in 1992 voor DOS-systemen verscheen, legde namelijk de fundamenten voor het genre. De ontwikkelstudio haalde z’n inspiratie bij Castle Wolfenstein en Beyond Castle Wolfenstein, en ook vandaag nog worden er op tijd en stond nieuwe games over de epische avonturen van William B.J. Blazkowicz gereleaset. Wolfenstein: The Old Blood is daar het recentste voorbeeld van.
Ondanks de schitterende verkoopcijfers en dito kritiek was er ook een keerzijde aan de populariteit. Er zaten namelijk enkele controversiële elementen in de game en die werden uiteraard met een vergrootglas onder de loep genomen. De vaak voorkomende referenties naar het naziregime, zijnde in de vorm van swastika’s en verheerlijkingen van Hitler en zijn politieke volgelingen zijn daar niet vreemd aan. Daarnaast kon men er ook niet mee lachen dat er honden werden doodgeschoten. id Software liet zich ontvallen dat het schrijnend is om honden zo te beschermen terwijl mensen afknallen nooit een probleem heeft gevormd.
Night Trap
Vandaag kent iedereen de ESRB-rating van videogames. De Entertainment Software Rating Board-instelling gradeert videogames en afhankelijk van de gevoelige inhoud zijn de spellen dan wel of niet geschikt voor gamers onder de 16 of 18 jaar. Night Trap wordt vandaag nog steeds aanzien als één van de redenen waardoor de ESRB werd opgericht. Ook Mortal Kombat, Lethal Enforcers en Doom behoren tot de belangrijkste oorzaken van het ratingsysteem.
Night Trap behoort tot het ondertussen uitgestorven trap-em-up-genre. Spelers moeten een groep meisjes beschermen die bij hun vrienden blijven slapen. In hetzelfde huis verdwenen al vijf meisjes en om de daders te kunnen vatten, moet je vallen en beveiligingsmechanismen installeren. Op de beveiligingscamera’s krijg je echte gefilmde beelden te zien en zo zie je onschuldige meisjes het slachtoffer van ontvoeringen worden.
Carmageddon
Vandaag lijkt het normaal dat we in videogames mensen overhoop rijden, maar in 1997 stond ontwikkelstudio Stainless Games in het midden van een mediastorm dankzij Carmageddon. In deze autoracegame neem je het tegen andere racers op, wat op zich vrij normaal is. Dat je echter bonusseconden krijgt door voetgangers omver te maaien, verandert alles.
Landen zoals Duitsland en het Verenigd Koninkrijk deden er alles aan om deze massahysterie uit hun land te houden. Voetgangers moesten door zombies met groen bloed worden vervangen en soms moest zelfs al het bloed worden verwijderd. In Brazilië werd de release volledig tegengehouden. Portugal en Australië daarentegen vonden de controverse onnodig en lieten de release toe.
De Grand Theft Auto-franchise
De lancering van de eerste Grand Theft Auto dateert ondertussen alweer van 1997. Sindsdien veranderde er heel wat in de gamingwereld, vooral grafisch dan, en zo is alles anno 2015 nog explicieter als ooit voordien. Toch werd ook de eerste game controversieel ontvangen. Enkele landen uitten kritiek op het extreme geweld en Brazilië weigerde ook deze game in de winkelrekken te leggen.
De commentaar over geweld en seks nam alleen maar toe. In GTA: San Andreas dook zelfs een verwijderde seks-minigame op waarbij je opnames kon maken. Zat achter het stuur kruipen, hoertjes oppikken met een wippende autovering als gevolg of drugs verhandelen: het kan allemaal en werd nooit écht publiek verafschuwd. De Amerikaanse U.S. Parents Group Common Sense Media stond echter meteen op haar achterste poten toen bleek dat er een frontaal aanzicht van een naakte vrouw in een cutscene van de The Lost and Damned-uitbreiding voor GTA IV zat.
Ethnic Cleansing
Seks in videogames: het komt vaak voor, en een leeftijdsbeperking is op z’n plaats, maar echt verboden is het niet. Racisme daarentegen zou nooit in een game aanwezig mogen zijn en Ethnic Cleansing kwam in opspraak doordat blanken er als ‘de goeden’ werden aanzien. Heel Amerika uitte onmiddellijk kritiek op de in 2002 verschenen videogame, die op de Marion Luther King, Jr. Day (21 januari) in de winkelrekken werd gelegd. Ook de prijs, 14,88 dollar, verwijzende naar veertien woorden tellende neo-nazi leuze en 88 wat voor Heil Hitler staat, zorgde ervoor dat de game meermaals in opspraak kwam.
Manhunt 1 en 2
Niet alleen Grand Theft Auto, maar ook Manhunt werd door Rockstar ontwikkeld. Twee erg controversiële franchises, want in Manhunt moet je tegenstanders op gruwelijke manieren executeren, wat uiteraard voor het nodige protest heeft gezorgd. Volgens Rockstars Jeff Williams heeft het niet veel gescheeld of er was binnen de ontwikkelstudio muiterij ontstaan omdat niet iedereen zich in de overdreven controversiële gameplay kon vinden.
De moord op Stefan Pakeerah zal wellicht een belletje doen rinkelen bij gamers die in 2004 het nieuws op de voet volgenden. Een zeventienjarige jongen vermoordde toen een veertienjarige kameraad. In de slaapkamer van de dader werd een kopij van Manhunt gevonden, en volgens vrienden was de dader verslaafd aan het spel inclusief de manier waarop je moorden kon voorbereiden en uitvoeren. Hoewel Rockstar er niet erg blij mee was, verwijderden meerdere retailwinkels Manhunt uit de winkelrekken. Toch kwam er een sequel die vrij verkocht mocht worden.
Hatred is met andere woorden niet het eerste en al zeker niet het laatste videogame waarover controverse zal ontstaan. De uiteindelijke verantwoordelijkheid, of we jongeren al dan niet met dit soort games laten experimenteren, ligt bij de hele maatschappij. Ontwikkelaars, uitgevers, verkopers, ouders, zelfs leerkrachten: het onderscheid blijven maken tussen fictie en realiteit is enorm belangrijk en mag nooit over het hoofd worden gezien.
