Van de eerste Iron Man-film ging het, één blockbuster tegelijk, naar ensembleklepper The Avengers, en nu staan er zelfs films rond eerder obscure Marvelfiguren als Ant-Man op stapel. Tegelijkertijd zijn er de videogames, zoals onlangs nog Disney Infinity 2.0: Marvel Super Heroes, Lego Marvel Super Heroes, de mobiele game Guardians of the Galaxy: The Universal Weapon en binnenkort Lego Marvel's Avengers. De strips kwamen naar de tablet, met groot succes: sinds 2009, het jaar waarin Marvel digitale versies van zijn strips begon te verkopen via het digitale platform ComiXology, werden er al 100 miljoen digitale Marvelcomics verkocht. Hoe komt dat Marvel-universum, dat ooit nog het exclusieve terrein was van stripboekengeeks, ineens zo populair, en hoe blijven de makers in die nieuwe constellatie een goed verhaal brengen, met de bekende epische, zelfs mythische thema's die de strips ondertussen al sinds de jaren '60 aansnijden? We zaten er onlangs in het New Yorkse Hudson Hotel over samen met creative director Bill Rosemann en executive editor Mike Marts.
Hebben de films en de digitalisering van jullie medium de kern van jullie verhalen veranderd?
Beter dan, ik zeg maar wat, The Great Gatsby?
Rosemann: "Beter dan The Great Gatsby. Beter dan eender welk personage in eender welke roman. We moeten meer dan ooit ervoor zorgen dat de manier waarop we een verhaal vertellen toegankelijk is, want met de komst van videogames en de films hebben we er een groot publiek bijgekregen. Onze verhalen moeten duidelijk zijn, en relevant. Als er geen verhaal onder zit waarmee een lezer, kijker of speler zichzelf kan identificeren, betekent het niets."
Dus krijgen we ineens een Afro-Amerikaanse Captain America, of een Latino-Spider-Man?
Rosemann: "We hebben altijd al die traditie gehad waarin af en toe een nieuw personage een bestaande held kan spelen. Misschien hebben we het tempo waarin we dat doen de afgelopen jaren wel versneld. Toen we besloten dat Thor voortaan een vrouw mag zijn, kwam er uiteraard veel tegenwind, maar in essentie veranderen we de held niet: we laten hem voortaan spelen door een nieuw personage, en waarom mag dat eens niet een vrouw zijn? Of een Afro-Amerikaan, of een Latino? We gebruiken onze personages misschien om dingen aan te raken die het allerbreedste publiek niet onmiddellijk slikt, maar die wel relevant zijn in een breder maatschappelijk opzicht: een jonge lezer van Centraal- of Zuid-Amerikaanse origine heeft nu een Spider-Man die op hem lijkt. Letterlijk iedereen kan een held zijn. Is dat niet de American Dream? Dat iedereen die naar hier komt of hier wordt geboren zijn eigen lotsbestemming in handen heeft, en het waard zou kunnen zijn om de hamer van Thor op te heffen? Iedereen kan een held zijn."
Iedere generatie krijgt de superhelden die ze verdient?
Rosemann: "Op die basis zijn de Marvelstrips ontstaan. Na Wereldoorlog II wilde de jeugd andere helden dan haar ouders. We zagen toen de opkomst van de jeugdcultuur, en daarin speelden emoties ineens een grote rol. Een element dat de helden van de oudere generatie - vooral western- en oorlogshelden - moedwillig aan de kant schoven: er was geen tijd voor persoonlijke sores, er was een taak die moest worden uitgevoerd, basta. Voor de naoorlogse generaties mochten helden ineens persoonlijke problemen hebben."
Marvel is nu mainstream, dankzij de films. Zet dat druk op jullie om de verhalen thematisch wat minder zwaar te maken?
Rosemann: "Alles wat we maken heeft bovendien een leeftijdskeuring. Strips, tv-reeksen, films: we houden ons steeds aan de leeftijdscategorie waarop ze gericht zijn."
Hoeveel jaren op voorhand zetten jullie grote verhaallijnen uit?
Rosemann: "Elk jaar hebben we een grote bijeenkomst voor de belangrijkste scenaristen, die samen in een vergaderzaaltje gaan zitten, en daar zitten we samen verhalen te bedenken totdat we de volgende zes maanden tot een jaar redelijk solide op papier hebben staan. En daarna praten we nog over wat er zou kunnen gebeuren in de komende drie tot vijf jaar."
Marts: "We proberen het zo flexibel mogelijk te houden. Dingen veranderen gewoon, zeker op die termijn: bepaalde scenaristen willen van de ene titel naar de andere gaan, bepaalde reeksen stoppen, nieuwe beginnen, enzovoort. Het is ook afhankelijk van de schrijver van een bepaalde reeks: die heeft vaak een verhaallijn voor jaren in zijn hoofd."
Jullie zijn nu eigendom van het grote mediaconcern Disney. Zien jullie een kruisbestuiving met Disneyfiguren zitten? Kan Goofy een Marvel-superheld zijn?
Rosemann: "(Denkt lang na.) Als kind gooide je al je plastic poppetjes bij elkaar, en liet je ze samen verhalen beleven - los van de commerciële muren die de fabrikanten rond hun intellectuele eigendom hadden gebouwd, daar was je helemaal niet mee bezig. Dat kan tot op zekere hoogte ook hier. Maar onze personages hebben een persoonlijk verhaal, en daar moeten we trouw aan blijven. De personages moeten blijven wie ze zijn. Dus Mickey Mouse die Wolverine wordt? Ik zie het niet zo snel gebeuren. Maar Buzz Lightyear die naast Nova vliegt? Yeah, dat kan gebeuren, in het juiste verhaal: ze zijn allebei ruimtehelden."
Grappig dat je dat verhaal van die poppetjes opgooit: in Disney Infinity 2.0 kwamen action figures van jullie personages effectief ineens terecht in een game die vooral gericht was op Disneyfiguren. Was het evident om jullie personages die overstap te doen maken?
Rosemann: "Het is al een uitdaging om onze eigen personages met elkaar te doen interageren, laat staan met karakters uit een ander entertainmentproduct. Dat is een constante in onze verhalen: de personages kunnen door de band niet zo goed met elkaar overweg. Ze leren meestal samenwerken omdat de situatie hen daartoe noopt."
Marts: "Dat is het plezierige aan verhalen vertellen binnen dit universum, of het nu in strips, films of videogames is: je hebt zo'n brede waaier aan personages, ieder met hun eigen achtergrond, die ook ieder iets unieks op tafel gooien. De mogelijkheden om een verhaal te vertellen zijn ongelimiteerd. Je weet nooit waar het naartoe gaat. De Marvel-verhaallijnen in Infinity 2.0 zijn ook geschreven door Brian Michael Bendis, niet alleen een van de beste Marvel-schrijvers, maar ook gewoon een soort rockster in dit wereldje. Er is niemand die het beter kon doen."
Het is eigenlijk hetzelfde als jullie personages in elkaars strips te zien opduiken: crossovers zijn een constante in het Marvel-universum.
Rosemann: "Je wilt dat die personages in elkaars verhalen opduiken, en je wilt ze tegelijkertijd zien samenwerken en hun persoonlijkheden met elkaar zien botsen. In de begindagen van Marvel was dat voor een groot stuk een marketingtruc: je kocht een nummer van The Avengers, je vond Thor wel sympathiek, dus je kocht de week daarop ook een nummer van Thor. Die gebruiken werden ook snel een van de kernelementen in de manier waarop we verhalen vertellen."
Heeft de digitalisering de snelheid waarmee jullie nieuwe verhalen brengen verhoogd?
Rosemann: "Nee, want comics zijn altijd al een snel medium geweest. Je kunt, van de conceptie tot het moment waarop hij gedrukt wordt, op twee tot drie maanden een strip maken. Ook hebben we iedere week een resem nieuwe strips, zonder een zomer- of kerstreces. We reageren erg snel op de wereld rondom ons. En het gebeurt allemaal in één verhaal. Net zoals je Nick Fury tegenkomt in verscheidene films uit het Cinematic Universe, lopen de verhaallijnen van onze personages al decennia door elkaar, en ontmoeten ze elkaar soms in elkaars strips. Alles is geconnecteerd. En we denken constant na over het volgende wat we mensen voor de voeten kunnen gooien: wat wordt onze volgende cliffhanger? Hoe brengen we ons publiek weer in shock? Eigenlijk doen we hetzelfde als toen we twaalf waren: ons eigen vervolg verzinnen op verhalen die al decennia bestaan."
