Godmiljààr wat een rollercoasterrit van kosmische proporties is Star Wars: The Last Jedi, de officiële episode VIII in de inmiddels al veertig jaar oude filmreeks. Een rode reus aan het Star Wars-firmament! Een film die - voor een aflevering uit de Star Wars-saga tenminste - klòpt op alle vlakken.
De Star Wars-films zijn in essentie een ridderverhaal, een western, een sprookje en een oudheidsmythe in elkaar, en regisseur Rian Johnson trekt dat in The Last Jedi nog een eindje door: hij creëert zelfs zijn eigen fabeldieren om je mee te betoveren, zoals de onverwacht niet al te irritante Porg-beesten die je vast al wel in de trailers hebt gezien. Maar tegelijkertijd is dit centrale deel ook weer erg schatplichtig aan The Empire Strikes Back - nog steeds de beste en donkerste Star Wars-film: er wordt bij momenten een diepe duik in de duisternis van de ziel gemaakt, en dat geldt niet alleen voor de door gewetensconflicten verscheurde slechterik Kylo Renn (Adam Driver), maar evengoed voor protagoniste Rey (Daisy Ridley, die in The Last Jedi pas écht vaste voet heeft gevonden voor haar personage). En zelfs Luke Skywalker (Mark Hamill) laat een compleet nieuwe kant van zichzelf zien.
Zielsduisternis
Gaat Rey over naar de Dark Side? De aan het einde van The Force Awakens gelokaliseerde Luke Skywalker, misschien? Sterft prinses/generaal Leia na het veel te vroege overlijden van actrice Carrie Fisher? Vergeet het maar dat ik dàt hier ga verklappen. Maar ik kan je wèl vertellen dat The Last Jedi een film is die, voor gewoon het middenluik in een trilogie, bepaald climactisch aanvoelt. Bovendien heeft de film iets van een wedergeboorte voor Star Wars: Johnson hijst zijn verhaallijnen en personages uit die hele oedipale onderstroom waarin George Lucas' originele prenten altijd hebben gebaad, en maakt er - ook thematisch - zijn eigen beestje van. De corrumperende kracht van militaire en politieke macht is nu, meer dan ooit, het leidmotief.
Godmiljààr wat een rollercoasterrit van kosmische proporties is Star Wars: The Last Jedi.
Ook opvallend is dat Johnson de hele old school-aanpak die zijn voorganger J.J. Abrams in 2015 hanteerde voor The Force Awakens vrolijk overboord gooit, en je onverdroten overlààdt met computereffecten. Maar het geweldige is dat hij daar zijn film geen pijn mee doet: The Last Jedi is die unieke prent die zich voluit laat gaan in CGI zonder te verzanden in een kouwe brok metalen onnozelheid à la Transformers, en verdorie ook nog wat emotie toont onder die digitale hocuspocus.
Gaat Rey over naar de Dark Side?
Uitsloverij
Johnson kruidt dat allemaal af met een epische beeldvoering en een resem WTF-tableaus (die herrijzenis! Die kruiser op ramkoers!) van heb ik jou daar, die het pakket volledig maken. Want we zullen het maar onverbloemd verklappen: The Last Jedi is, na The Empire Strikes Back, de tweede beste Star Wars-film uit de hele reeks. Hier en daar struikelt hij wel eventjes, maar de volledige Gestalt zit uitzonderlijk goed. En zelfs de minpunten zijn quasi verwaarloosbaar.
Een ervan is dat we toch weer enorm veel taferelen zagen die grote gelijkenissen vertonen met die uit Empire: Johnson kan gewoon niét ontkennen dat hij The Last Jedi daarop heeft gemodelleerd. Een ander is dat de regisseur zich bij bepaalde momenten wat bezondigt aan uitsloverij, in die mate dat het de film aan te zien is: het moet allemaal soms té leuk, té grappig, té onverwacht zijn. Nog eentje? Goed, underdog Finn (John Boyega) loopt er opnieuw maar wat voor spek en bonen bij. Maar drukken die euvels de pret? In geen lichtjaren, begot: The Last Jedi is, met zijn speelduur van wel tweeëneenhalf uur, de langste Star Wars-film tot nu toe, en hij leek in een vingerknip afgelopen te zijn.
Ook nog even dit: een paar raadsels die werden geïntroduceerd in The Force Awakens worden hier in The Last Jedi op een nogal flauwe manier naar een conclusie gebracht. Er zullen gegarandeerd bioscoopbezoekers en critici zijn die daarover vallen. Ik niet. Het meesterplan van producer Abrams en regisseur Johnson is duidelijk altijd al geweest om het oude Star Wars-paradigma rustig uit te faseren om plaats te maken voor nieuwe, en met The Last Jedi zetten ze daar een belangrijke stap in.
En verder...
Hoe het nu verder zal gaan in die galaxy far, far away? Dat wordt gedeeltelijk verklapt door het lanceringsrooster van Disney voor de komende jaren: volgende lente al, eind mei om precies te zijn, verschijnt Solo: A Star Wars Story, met Alden Ehrenreich als een jonge Han Solo. Tegen kerst 2019 volgt dan de nog titelloze Episode IX, het sluitstuk van deze nieuwe trilogie. The Last Jedi was gelukkig een revelatie, maar ook met die twee films mag er helemaal niks misgaan: Han Solo is een onsterfelijk personage dat eigenlijk in zekere zin is blijven doorleven in alle filmrollen die acteur Harrison Ford de afgelopen veertig jaar op zich heeft genomen, dus het Bildungsverhaal van dat personage verkloten brengt een onoverkomelijke duisternis naar de Star Wars-galaxie. En met de negende episode uit de 'ware' saga moeten natuurlijk de heftige verhaalwendingen uit deze film naar een bevredigende climax worden gebracht.
Zelfs Luke Skywalker (Mark Hamill) laat een compleet nieuwe kant van zichzelf zien.
Dat die voor de bonzen bij Lucasfilm voorlopig niét bevredigend was, bewijst het feit dat de regisseur van die prent - Colin Trevorrow, van Jurassic World - mocht opstappen na creatieve meningsverschillen. De regie van dat sluitstuk wordt nu overgenomen door J.J. Abrams, die ook The Force Awakens maakte. Hetzelfde lot was het duo Phil Lord en Chris Miller beschoren, die na enkele weken draaien al uit de productie van Solo: A Star Wars Story werden gewipt, om te worden vervangen door oudgediende Ron Howard (ooit - wie kent dat nog? - Richie uit Happy Days, maar ondertussen een groots regisseur, met films als Apollo 13 en The Da Vinci Code op zijn palmares).
En daarnà?
Met die prenten zitten we dus zeker nog goed tot in 2019. En dààrna? Om het met de woorden van de wijze Yoda te zeggen: "Difficult to see. Always in motion is the future." Maar er zijn al wel indicaties van wat er allemaal nog kàn komen. Een anthology-film over premiejager Boba Fett had groen licht gekregen bij Lucasfilm, maar ondertussen zit dat project alweer zonder regisseur en is de toekomst ervan onzeker. Lucasfilm koestert bovendien plannen om een Obi-Wan Kenobi-film te maken, en acteur Ewan McGregor heeft al aangegeven dat hij best wel zin heeft om zich zijn Jedi-poncho uit de drie eerste Star Wars-episodes opnieuw om het lijf te gooien. We weten ook dat er een tiende, elfde en twaalfde episode komt, waarover The Last Jedi-regisseur Rian Johnson zich mag buigen.
Wanneer al die projecten in gang worden gezet, en wanneer ze dus precies in de zalen komen, is nog onbekend. Maar Lucasfilm is van plan om nog minstens tien jaar nieuwe Star Wars-films te maken, zo zei directeur Kathleen Kennedy onlangs nog. De sleutelfilm in dat plan is niet The Last Jedi, maar eerder Rogue One: A Star Wars Story, een jaar geleden: een vermakelijke maar ook wel mindere film, een beetje de Thor: The Dark World van het Star Wars-universum. Die prent heeft bewezen dat het niet altijd crescendo hoeft te gaan, dat er af en toe ook wel eens een 'gewone' Star Wars-film uit de bus kan vallen, en dat het publiek daar oké mee is. Maar dat is nu, met het alles overklassende The Last Jedi, nog niet aan de orde.
CONCLUSIE
Naar de cinema! Je moest al wèg zijn!
PLUS
- Klassiekers én nieuwe accenten
- Uitstekende beeldvoering
- Emoties onder de CGI
- Beste Star Wars sinds Empire
MIN
- Sommige personages lopen maar in de weg
- Tekenen van uitsloverij
- Finns verhaal mocht wat meer vlees hebben
