Het Laatste Woord: Spellekes

Special | 05-08-2012 -

Ronald Meeus (38) is zwervend redactielid van ons zusterblad 9lives en schrijft al veertien jaar over videogames, nieuwe media en technologie voor bladen als De Morgen, Knack en Clickx. Om de twee weken heeft hij op 9lives.be het laatste woord over een actueel onderwerp uit de wereld der videogames.

Videogames moeten niet noodzakelijk plezant zijn, zei Heavy Rain-maker David Cage onlangs. Meer nog: "Ik ben niet van plan om de gamer 'plezier' te bezorgen, maar ik wil iets geven dat een betekenis heeft." Met zo'n uitspraken kun je begrijpen waarom toch een aanzienlijk deel van het internationale gamejournaille zijn Heavy Rain twee jaar geleden afdeed als een lang uitgesponnen quick time event. Wat volgens mij nog steeds veel te kort door de bocht is, maar ik snap wel waarvan het komt: het had inderdaad wel allemaal een betekenis, maar het zweet stond niet meteen in je handpalmen. En is een videogame niet gewoon gemaakt om plezier op te brengen? Waarom voetballen, bingoën, kleurenwiezen en gamen we anders dan om ons te amuseren?

Cage deed het ook al met Omikron en Fahrenheit, en zal het binnenkort wellicht opnieuw doen met Beyond: Two Souls, de nieuwe productie waaraan zijn studio Quantic Dream vandaag aan het werken is: het medium helpen transcenderen naar iets nieuws. Resoluut de andere richting ingaan van de rest van de videogame-industrie, die de afgelopen jaren opnieuw meer en meer het gameplay-element aan het opvoeren is. En zeg eerlijk: waarom zou ze dat niét doen? Dat speelelement is net de essentie van een videogame. Niet verhalende cutscenes tussen twee lappen game-ervaring in, en ook niet - om een beetje oneerbiedig te zijn ten opzichte van de Quantic Dream-games - quick time events. Door het roer teveel in de richting van narratie te draaien, druisen Cage en zijn naasten in tegen een concept dat ouder is dan de videogamesector zelf, of zelfs ouder dan bord- en kaartspelen: het gaat al terug naar de tijd toen we bikkelden met de tanden van een gedood wild dier. Spelen is altijd al een belangrijk element geweest in het leven van de mens. Alleen verplicht de huidige maatschappij ons om dat te concentreren in onze kindertijd, en vanaf het moment dat we een lange broek dragen uitsluitend in gesublimeerde vorm verder te zetten: twee uurtjes training plus een matchke per week met de cafévoetbalclub, een kaartje leggen, of een videogame.

Op die momenten blijven we een klein kind, ons hele leven lang. Daarom is het net gedurfd van Cage om precies tegen die oude preconceptie in te gaan, en te zeggen: neen, dit is een medium dat zijn eigen weg inslaat. Weg van dat spelelement, dat misschien iets te veel van moeten is. De tonnen indiegames die binnen twee weken op Gamescom zullen worden getoond, bevatten dat ook: ze bevinden zich allemaal pal op die dunne grens tussen spel en narratie, en proberen vanop die breuklijn nieuwe richtingen in te schieten. Een interessante evolutie, zeker gezien digitale distributie het maken van dat soort avantgardevoer min of meer leefbaar heeft gemaakt en grote commerciële merken - zoals Sony PlayStation - er ondertussen ook hun centen in pompen.

Maar toch schiet Cage zichzelf in de voet door bij voorbaat het element 'plezier' af te doen als onbelangrijk. Alles komt namelijk neer op wat je definitie van 'plezier' is. Heavy Rain kon je verrassen, je op het verkeerde been zetten, je keuzes doen maken die consequenties hadden. Ook dat is plezier. En daar speelt het game-element, hoe schriel ook in Cages games, wèl een belangrijke rol in: verrassingen, dubbele bodems en morele dilemma's zie je ook in een film. Het is net het spelelement dat je keuzes veel aangrijpender maakt, de verrassingen onverwachter. Alleen al omdat de kabel of de draadloze verbinding van de controller naar de console een navelstreng is die je fysiek met je console - en dus de dingen die daarop worden verteld - verbindt.

Conclusie