Mooncat

Het is moeilijk om te beseffen wanneer je zelf in deze periode zit, maar eigenlijk is de studententijd één van de mooiste periodes uit een mensenleven. Dit kan gaan van lager, middelbaar tot hoger onderwijs. Des te ouder je wordt, des te meer vrijheden je krijgt. Vooral in het hoger onderwijs, hebben studenten (in de hogere jaren) zeeën van tijd die ze naar eigen goeddunken kunnen spenderen. Het is met andere woorden een gouden tijd in een mensenleven. Nochtans is de academische vorming van iemand een cruciale mijlpaal in zijn leven. Je plaveit er immers de weg naar de toekomst mee, maar nog belangrijker is dat de zelfontplooiing stilaan concrete vormen begint aan te nemen, zowel op karakterieel, emotioneel als intellectueel vlak.

Het is echter een waanidee om te stellen dat (intellectuele) zelfontplooiing stopt wanneer je het onderwijs vaarwel hebt gezegd. Meer nog, nu komt immers het moeilijkste stuk om al je theoretische kennis en praktische vaardigheden aan te spreken om je te redden op de werkvloer. Het is iets waar veel professionele neofieten mee kampen eens ze de werkvloer betreden. Eens die onwennigheid is overwonnen, wacht een lange carrière waar - als het even kan - velen willen groeien in verantwoordelijkheidszin. Om dit te realiseren, kan men zich niet eeuwig blijven beroepen op de opgedane kennis uit het hoger onderwijs en moet men vroeg of laat z'n kennis bijspijkeren. Eén methode om dit te doen is door het volgen van cursussen en de daarbij behorende certificaten.

Certificaten zijn een hot item in de IT-industrie, maar ook daarbuiten zijn ze veel gevraagd. Stel je voor dat je naar een tandarts gaat van pakweg 55 jaar oud. Mocht deze brave ziel zich nooit hebben bijgeschoold, zou hij technieken gebruiken van dertig jaar geleden en ondertussen is er op dit gebied toch al het één en ander geëvolueerd. Hetzelfde geldt voor beroepen waar je het niet onmiddellijk zou verwachten zoals een loodgieter. De techniek die nu wordt gebruikt in constructie- en huizenbouw is er ook met rasse schreden op vooruit gegaan in vergelijking met twintig jaar geleden. Ongeacht welke functie je uitoefent, de kans is vrij reëel dat je vroeg of laat een opleiding (en bijhorend) certificaat zal moeten behalen om mee te blijven met de actualiteit op beroepsvlak.

De IT-industrie is het meest onderhevig aan vooruitgang, want wat vijf jaar geleden hot was in deze industrie, is tegenwoordig hopeloos verouderd. Daarom zijn IT-bedrijven en bedrijven die IT'ers tewerkstellen meestal grote voorstanders van het behalen van certificaten. Er zijn namelijk maar weinig of zelfs geen alternatieve oplossingen die aantonen dat werknemers hun kennis actualiseren of uitbreiden. Dikwijls komt de vraag voor het volgen van een opleiding (en het behalen van het desbetreffende certificaat) ook van de werknemer zelf, aangezien die de kans krijgt om zichzelf verder te ontplooien. Dit is dus een win-winsituatie voor beide partijen en het mag geen verrassing heten dat er een hele lucratieve industrie zit achter het behalen van certificaten.

Er zijn letterlijk duizenden certificaten en het wordt dan ook moeilijk om door al die bomen nog het bos te zien. Als iemand een certificaat wil behalen, moet die zich de vraag stellen waarom hij dat wil doen. Niet elk certificaat is voor een werknemer even interessant. Zo zou het nogal idioot zijn voor een programmeur om tijd en geld te investeren in het behalen van een CCNA-certificaat als hij er op professioneel vlak niks mee doet. De meeste certificaten die worden behaald liggen dan ook in het verlengde van het beroepsveld van een werknemer. Een netwerkbeheerder zal voor een CCNA-certificaat gaan, terwijl een programmeur meer gebaat is bij een MCSD-certificaat. Vaak worden opleidingen (en certificaten) voor soft skills weggecijferd ten voordele van de zogenaamde hard skills certificaten. Voor een salesman is het immers gemakkelijker om een consultant te verkopen als die een paar Microsoft-certificaten heeft behaald dan als hij certificaten heeft behaald voor pakweg assertiviteit, coaching en communicatie. De kunst bestaat er dus in om een evenwicht te vinden tussen deze soft en hard skills om je zelfontplooiing optimaal te bewerkstelligen.

De waarde van zo'n certificaat is moeilijk in cijfers uit te drukken. De ene persoon zal de geleerde leerstof beter in praktijk kunnen omzetten en/of gebruiken dan een andere persoon. Eén van de meest gehoorde kritieken op certificatie is dat het te veel zweverige mumbo jumbo is die in de praktijk nauwelijks of niet kan worden toegepast. Het is een stelling die veel bijval geniet bij werknemers, maar het hangt natuurlijk ook af wat de attitude van een cursist is en hoe goed een trainer iets kan uitleggen. Daarom is het uiterst belangrijk om de juiste opleidingen te volgen en mag het niet de bedoeling zijn om certificaten te halen die dienen als opsmuk van je CV.

Dit laatste komt in de praktijk helaas regelmatig voor en het is waarschijnlijk de grootste kritiek op de vermeende zinloosheid van certificaten. Veel bedrijven selecteren immers op een paar buzzword-achtige certificaten (vooral Prince2 en ITIL scoren hier goed in) om iemand al dan niet te weerhouden van een beschikbare positie in het bedrijf. Ook al mag je twintig jaar ervaring hebben met een schat aan kennis, Als je dat desbetreffende certificaat niet hebt, kom je er niet in. Gelukkig komt het niet zo vaak voor om over een trend te spreken, maar het is zeker geen rariteit in de bedrijfswereld. Anderzijds wordt deze laakbare mentaliteit in de hand gewerkt door (detacherings)bedrijven die werknemers proberen te distingeren van concurrenten door te zwaaien met certificaten. Het is een beweging die zorgt voor (een kleine) inflatie van de toegevoegde waarde van (bepaalde) certificaten.

Wanneer je de ervaring hebt en certificaten hebt behaald die gebruikt kunnen worden in je beroepsveld, ben je gewapend voor de toekomst. Sommige certificaten vergen echter een permanente investering in je toekomst. Steeds meer certificaties werken met bepaalde niveaus. Zo is er dikwijls een basiscertificaat, maar worden die ook aangevuld met vervolgcertificaten op een hoger niveau (vaak Practitioner, Master, Expert of Advanced genoemd). Dikwijls zijn deze vervolgcertificaten maar een tijd lang geldig en moet je voor de vervaldatum een vernieuwingsexamen doen. Het klinkt op papier enkel lastig, maar het waarborgt wel de kwaliteit van zo'n certificaat. Als werkgever ben je immers zeker dat de persoon in kwestie steeds op de hoogte is van de laatste nieuwe ontwikkelingen.

Zijn deze certificaten dan de heilige graal in de bedrijfswereld? Het is geen geheim dat veel opleidingsinstituten (goed) hun boterham verdienen met het promoten van opleidingen en de daarbij behorende certificaten. Als er geen nood is aan een certificaat, zal het hoofd van de marketingafdeling van zo'n bedrijf wel één verzinnen. Het is dus zaak om je ogen goed open te houden en je degelijk te informeren wanneer je een certificaat wil behalen. Vaker wel dan niet sluit zo'n certificaat niet aan bij de doelstellingen die de cursist bij de aanvang van de cursus heeft gesteld. Ook de manier waarop opleidingen worden geëxamineerd, kent hevige kritiek. Bij veel certificaten moet je immers enkel kunnen bewijzen hoe goed je de geleerde stof kan reproduceren zonder de leerstof daadwerkelijk te beheersen. Het is iets waar valt voor te zeggen, maar dit geldt dan voornamelijk voor de certificaten op basisniveau. Certificaten op hoger niveau vereisen toch enige inzicht en toepassing van de leerstof in cases.

De vraag of het behalen van certificaten zinvol is, kan nooit eenduidig worden beantwoord. Het is een contextgevoelige materie en de meerwaarde kan moeilijk of niet in cijfers worden gegoten. We leven tegenwoordig in een informatietijdperk en op internet zijn er talloze bronnen te vinden die je meer informatie geven over verscheidene onderwerpen. Als een werknemer hier zelf tijd en moeite in steekt om bij te leren, is dat wellicht veel waardevoller dan een verplichte cursus met bijhorend certificaat. Helaas is dit voor HR niet zichtbaar en heeft een certificaat dan toch een (commerciële) meerwaarde.