Cijfers!
Bij Gamespot worden ze liever niet herinnerd aan 1 april 2006. De Amerikaanse gamesite kreeg toen immers het lumineuze idee om een nieuwsartikel te maken waarin de draak werd gestoken met fanboys en de aanstormende next-gen consoles. Ook de Wii (toen Revolution) werd niet gespaard met fanboyachtige redeneringen zoals een goedkopere console, goedkopere games en innovatie door de nieuwe besturing. Het zou er zelfs voor zorgen dat de Wii marktleider zou zijn in 2010! Wel, we zijn een een dik jaar van 2010 verwijderd en de verkoopscijfers zijn op z'n minst ontluisterend te noemen:

• Wii: 43,75 miljoen verkochte exemplaren (49,1% marktaandeel)
• Xbox 360: 26,49 miljoen verkochte exemplaren (29,7% marktaandeel)
• Playstation 3: 18,82 miljoen verkochte exemplaren (21,1% marktaandeel)

De Wii heeft dus met andere woorden bijna de helft van de verkoop van de huidige consoles in handen. Gamespot's aprilvis blijkt dus gewoon keihard de waarheid te worden! Niets zo leuk als een boemerang die recht in je gezicht terugkomt.

De leemte
Natuurlijk zeggen cijfers niet alles, want hoewel de Wii als een gek verkoopt, heeft de console inmiddels een niet onbelangrijke schare non-believers opgebouwd, zeg maar gerust haters. Hun geliefkoosde onderwerp is het chronische gebrek aan fatsoenlijke games de laatste maanden. Daar valt zeker iets voor te zeggen, want het is van juni (Super Smash Bros. Brawl) geleden dat de console een goede, hardcore game heeft gekregen. Animal Crossing en Wii Music zijn leuk voor de mensen die één uurtje per week op hun console spelen, maar bieden niet voldoende voor de hardcore gamers.

Animal Crossing, hardcore of toch weer niet?

Als je echter langer kijkt dan je neus lang is, zie je dat Nintendo gedurende Q4 2007 tot Q2 2008 een ongelofelijk sterke line-up aan toppers presenteerde met games zoals Metroid Prime 3, Super Paper Mario, Super Mario Galaxy, Wii Fit, Mario Kart en Super Smash Bros. Brawl. Natuurlijk dat er daarna een leemte volgt, Nintendo heeft al z'n grote titels al bijna opgesoupeerd! Maar die uitleg past natuurlijk niet in het verhaaltje dat hardcore gamers ons willen opleggen.

Stigmatisering
Je kan niet op een site of forum kopen of er wordt wel brandhout gemaakt van de Wii. Het is voor kinderen, het is voor mensen die nauwelijks een game aanraken, de Wii heeft geen hardcore games, alle games van de Wii zijn slechts, de graphics zijn een belediging voor het oog, de bediening is een gimmick en overbodig, de Wii heeft enkel partygames, de Wii is enkel bedoeld om samen met meerdere spelers te spelen en het lijstje kan nog wel even duren. Om de Wii aan te vallen wordt altijd in dezelfde grabbelton met argumenten gegraaid.

Om al die argumenten als onzin af te doen, is belachelijk. Veel van die zaken kloppen immers: Nintendo mikt bewust op een groter publiek (de blue ocean-theorie) en dan mag je natuurlijk verwachten dat veel games mikken op een casual publiek. Dat weet je toch op voorhand? Daarom is het altijd grappig/schrijnend (schrappen wat niet past) om te lezen dat mensen teleurgesteld zijn in de aankoop van hun Wii, omdat ze hoopten op meer volwaardige games. Je gaat toch ook niet zagen als je een Opel Corsa koopt dat die wagen niet snel rijdt of niet hetzelfde comfort biedt als een Audi A6. Dat weet ieder zinnig mens op voorhand, idem voor de Wii.

Case study
Ik heb ook een Wii gekocht, maar ik wist verduiveld goed waaraan ik me kon verwachten. Ik houd van Nintendogames en voornamelijk daarom heb ik de Wii gekocht. De Nintendo 64 en Gamecube hadden weinig ondersteuning van third-party developers en hadden ook een stuk minder hardcore games dan hun toenmalige concurrenten. Dan weet je simpelweg dat het met de Wii niet anders zal zijn. Ik heb genoten van games zoals Zelda: Twilight Princess, Super Mario Galaxy en zelfs third-party games zoals Zack & Wiki en No More Heroes. Aangezien ik enkel singleplayer games speel, valt het grootste pluspunt van de Wii (met meerdere mensen samen een partygame spelen) al helemaal uit de boot. En toch ben ik uitermate tevreden met de Wii, omdat ik tegelijkertijd ook rekening hield met de beperkingen van de console.

Metal Gear Solid 4 was voor veel gamers genoeg reden om een PS3 in huis te halen

Daarnaast heb ik ook een PS3 in huis gehaald, aangezien ik een groot fan ben van de Metal Gear Solid-reeks. MGS4 was reden genoeg om de console in huis te halen, maar dat deed ik lang voor het spel zelf uit was. In november 2007 bestond Bart Smit namelijk 15 jaar en kreeg je 15% korting op al je aankopen. Toen heb ik de PS3 gekocht voor 360 euro in plaats van 400. Van november 2007 tot april 2008 stond de console letterlijk stof te happen (ongelofelijk hoeveel stof die zwarte lak van de PS3 aantrekt :-) ). Al die tijd was de PS3 een zware miskoop voor mij en heb ik de console nooit aangeraakt. Dat veranderde toen ik MGS4 speelde en even later GTA4. In de eindejaarsperiode speel ik bijna uitsluitend op m'n PS3 met games zoals Fifa 09, Saints Row 2, Mirror's Edge, Little Big Planet en Fallout 3. Ik amuseer me nu dus kostelijk met m'n PS3, maar daarom had ik ook de console ook aangekocht: om dit soort games te kunnen spelen. Ik ben dus tevreden met zowel m'n Wii als m'n PS3.

Hardcore games
Als je online de beschrijving van het adjectief hardcore opzoekt, lees je volgende uitleg:

hard-core
–adjective

1. unswervingly committed; uncompromising; dedicated: a hard-core segregationist.
2. pruriently explicit; graphically depicted: hard-core pornography.
3. being so without apparent change or remedy; chronic: hard-core inflation; hard-core unemployment.

Bij alle drie de betekenissen is er toch enigszins een negatieve connotatie te speuren en wil je misschien liever niet met dit woord geassocieerd worden. Tenzij bij games, want hardcore games zijn immers volwaardige games, terwijl casual games des duivels zijn. Maar wie of wat definieert eigenlijk de betekenis van een hardcore game? Daar bestaat geenszins een uitsluitend antwoord over en dikwijls is het meer een kwestie van perceptie dan objectieve criteria.

Zaken zoals een episch verhaal, genre van het spel en mate van geweld bepalen of een game al dan niet hardcore is. Zelf zou ik eerder verwijzen naar de moeilijkheidsgraad van een game. Een spel zoals Final Fantasy Tactics is behoorlijk moeilijk en zou helemaal passen in m'n definitie van hardcore game. Een game zoals Football Manager 2009 ook, maar dan omdat het spel op een heel specifieke doelgroep mikt, namelijk de mensen die heel erg veel van voetbal houden. De eerste opgegeven betekenis van het woord hardcore stemt hier overigens mee in (unswervingly committed; uncompromising; dedicated: a hard-core segregationist). Een voetbalfan die Football Manager 2009 speelt, kan je zeker bestempelen als dedicated.

Epiek
Mijn definitie valt echter absoluut niet te rijmen met de hardcore games die deze generatie zijn uitgekomen. Laten we als voorbeelden grote namen zoals Metal Gear Solid 4, Halo 3 en Grand Theft Auto 4 nemen, stuk voor stuk games die symbool staan voor hardcore games. Als je deze games speelt, kom je al snel tot de constatatie dat ze een stuk makkelijker zijn dan vorige games in de respectievelijke series. GTA4 is opmerkelijk makkelijker dan San Andreas en Vice City en MGS4 is op de medium moeilijkheidsgraad een stuk makkelijker dan MGS3. Zelfs in die mate dat in deel vier stealth helemaal niet meer noodzakelijk is, zodat je het spel als een ordinaire actiegame kan spelen. Toch wel redelijk opmerkelijk voor een spel dat zichzelf het predikaat tactical espionage action toedicht.

De master chief is de personificatie van hardcore, of dat is de algemene perceptie althans

Dit zijn dan hardcore games, maar is Super Mario Sunshine dat bijvoorbeeld ook? Velen zullen geneigd zijn om nee te antwoorden, want het spel is te kleurrijk, fantasievol en heeft geen fatsoenlijke verhaallijn. Het voelt totaal niet als een hardcore game aan. Laat de zogenaamde hardcore gamers die GTA4, MGS4 en Halo 3 uitspeelden, Super Mario Sunshine spelen en je zal onmiddellijk zien hoe hardcore dit spel is. De kans is immers vrij reëel dat zij het spel nooit zullen uitspelen wegens te moeilijk. En dat zijn dus hardcore gamers! In plaats van hardcore games kunnen we dus beter spreken over epische games en zelfs daar is de ruimte voor interpretatie heel erg groot. Een first person shooter waar de levensmeter zichzelf terug aanvult, je oneindige munitie hebt en de weg zichzelf uitwijst (lees: lineair) zal bijna per definitie als episch of hardcore worden bestempeld, terwijl Mario Kart voor de Wii wordt afgedaan als een casual game. Op dat gebied is Halo 3 echter even episch of casual als Mario Kart.

Disrupting the industry
Maar nu terug naar het begin van m'n relaas. Toen Reggie Fils-Aime de beroemde oneliner uitsprak over disrupting the industry, zette dit de kentering van de gamesindustrie in. Enerzijds is er het casual publiek dat af en toe een videospel speelt, waar de moeilijkheidsgraad tamelijk laag ligt en fun belangrijk is. Anderzijds is er dan het hardcore publiek dat spannende, intense games verlangt waar immersie het belangrijkste is. We zitten dus in een industrie met twee snelheden en belangen die momenteel bijna fifty-fifty is verdeeld. Developers en publishers mikken duidelijk op één doelgroep of de andere. Het is namelijk een fluitje van een cent om te zeggen of een game voor het ene of het andere publiek is bedoeld. Soms zijn er games die proberen om van twee walletjes te eten zoals de nieuwste Prince of Persia. Die game is beduidend makkelijker dan zijn voorgangers, maar daardoor wordt het spel juist een verhaal van net niet.

De game is te gemakkelijk voor hardcore gamers, maar nog altijd te moeilijk voor casual gamers. Het publiek dat Prince of Persia zal kopen zal niet anders zijn dan het publiek dat Assassin's Creed koopt, maar door deze tactiek zal het juist deze groep voor het hoofd stoten. Gamers die Mario Party 8 spelen, zie ik niet snel een dergelijk spel spelen.

Hardcore syndroom
Developers en publishers mikken dus op deze twee publieken en dit vertaalt zich in een tweespalt in de games die nu uitkomen. Enerzijds dus het Wii Fit-verhaal, aan de andere kant van het spectrum Halo 3. Games worden duurder om te maken en er is dus minder ruimte om te experimenteren. Daarom spelen meeste publishers op safe en gebieden ze hun developers om games te maken in genres die hun succes hebben bewezen. Het exponent hiervan is het first person shooter-genre dat tegenwoordig hoogtij viert. In 2007 was het aantal fps-games bijna niet meer aan te slepen, maar kan je publishers dit ook kwalijk nemen? Als je ziet naar de miljoenenverkopen van Call of Duty, Halo en Gears of War, zou je wel gek zijn om niet mee op de kar te springen.

Never change a winning team is een spreuk die zeker voor de Guitar Hero-franchise geldt

Hetzelfde kan gezegd worden van al die partygames op de Wii. De best verkopende game van Midway deze generatie is Game Party. Een spel dat met een minimum aan middelen is gemaakt, maar wel heel erg veel geld in het laatje brengt. Als je weet dat Midway in financieel erg moeilijke papieren verkeert en zelfs op het randje van faillissement balanceert, is het niet vreemd dat de publisher dergelijke games maakt. Maar ook de nieuwe grootste publisher, Activision-Blizzard, boert verder op het succes van gevestigde franchises zoals Guitar Hero, Call of Duty en World of Warcraft. Stuk voor stuk games die meer dan tien miljoen exemplaren verkopen. Never change a winning team en dus worden die games jaarlijks geüpdatet met een minimum aan veranderingen, zodat het spelers niet afschrikt, maar toch genoeg nieuwe content aanbiedt om hen te vermaken. Ziehier het hardcore syndroom: games kennen nauwelijks verandering en publishers proberen altijd op winnende paarden te mikken. Met andere woorden: er komen steeds meer games uit in dezelfde, succesvolle genres zoals first person shooters, maar in mindere mate ook rollenspellen, sportgames en racegames. En zo maken hardcore games de industrie even hard kapot als alle casual games, maar hoor je daar nooit iets over.

De grijze zone
Er is dus bijna geen ruimte meer voor games die vlees noch vis zijn. Games die niet mikken op een hardcore of een casual publiek. Spellen die niet in één hokje te duwen zijn en nog het best te zijn omschrijven als alternatief. Denk maar aan games zoals Ico, Shadow of the Colossus, Psychonauts, Killer 7, Alien Homonid, Katamari Damacy, Rez, Amplitude, Okami en anderen. Er bestaat een – beperkt – publiek voor dit type games, maar ze zijn te weinig lucratief om er geld en moeite in te steken. Met dat geld kan je immers beter een party game of een fps maken. Een party game verkoopt misschien minder exemplaren, maar kost wel veel minder om te maken, zodat de kosten-batenanalyse toch positief uitdraait. Een first person shooter kost wellicht evenveel om te maken, maar het publiek van potentiële kopers is zoveel groter, zodat ook hier de keuze snel is gemaakt. Het is dus blauw (casual) of rood (hardcore), de grijze zone wordt steeds dunnen en hier komen bijna geen games meer voor uit. Ironisch genoeg moet je juist naar de Wii gaan om dit type games te kunnen spelen. Okami, Zack & Wiki en No More Heroes vallen namelijk in deze grijze zone.

Gelukkig lijkt niet alles verloren en is er beterschap op komst. Media Molecule heeft met Little Big Planet een uiterst interessant concept in handen en Sony heeft zijn twee schouders onder dit project gestoken, perfect wetende dat zo'n game nooit kan ijveren met (de verkoopscijfers van) Gears of War 2. Sony had ook Resistance 2 kunnen promoten als de najaarsklapper van het jaar, maar koos dus voor de alternatieve titel. Met verrassende gevolgen overigens: het spel heeft inmiddels meer dan één miljoen exemplaren verkocht en dat is voor zo'n game best goed te noemen, ook al verwachtten ze bij Sony meer. De Japanners vertolken een nog crucialere rol, want ze zijn ook de publisher van Heavy Rain. Dit spel lijkt verdacht veel op een kortspel (voor meer uitleg, zie m'n vorige blog) en het is dus afwachten hoe de verkoopscijfers zullen uitdraaien. Andere niet-doorsnee games die Sony in de pijplijn heeft, zijn Aquanaut's Holiday en Afrika. Het is dus opvallend dat Sony zich een weg effent tussen het casual publiek van de Wii en het hardcore publiek van de Xbox 360. Wellicht omdat dit ook hun beste overlevingsstrategie is.

Networking
Het is ook een beetje cru om te zeggen dat er helemaal geen ruimte is voor alternatieve games. Je vindt immers volop interessante games op de downloadservices van de consolebouwers: Wiiware, Xbox Live Arcade en PSN. Games zoals World of Goo, Lost Winds, Fl0w, Echochrome, Portal en anderen zijn zeker en vast niet casual of hardcore te noemen en vallen perfect in de grijze zone. Ook op de handhelds vinden we dergelijke titels terug zoals Loco Roco en Papaton op de PSP. Het probleem met dergelijke spellen is echter dat ze te kort zijn om over volwaardige games te kunnen spreken. Er is een reden waarom games op PSN, Wiiware en Xbox Live Arcade slechts vijf of tien euro kosten. Niet alleen de productiewaarden liggen een stuk lager dan normale games, ze zijn ook veel korter. Je kan ze dus onmogelijk vergelijken met Okami of Psychonauts.

Zack & Wiki als episodic content op de Wii? Het is weinig waarschijnlijk.

Een oplossing hiervoor zou episodic content kunnen zijn. Een spel zoals Zack & Wiki laat zich perfect vertalen in dit principe. De game bestaat uit een twintigtal stages en in elke stage moet je een aantal raadsels en puzzels oplossen om een schatkist te kunnen openen. Voor een vijf of tien euro zou je dus vijf nieuwe stages kunnen krijgen en de combinatie van verscheidene episodes levert één nieuw spel. Hetzelfde principe dus als Half-Life en Sam & Max, maar dan op alternatieve leest geschoeid. Maar de kans dat zoiets gebeurt, is quasi nihil: het levert te weinig op. En zo is de cirkel weer rond.