Mooncat

Het zijn barre economische tijden voor de financiële sector. Fortis wordt voor een appel en een ei verkocht aan het Franse BNP Paribas, waar de Belgische regering een niet onaanzienlijke rol in speelt. Ze hebben de verkoop door de strot van Fortis geramd omdat ze zelf te druk hebben met het redden van een andere Belgische bank, Dexia. Dat juist Dexia de uitverkorene van de twee is, is niet erg toevallig. De voorloper van Dexia is immers het Gemeentekrediet en daar had de Belgische overheid een niet onbelangrijk aandeel in. Hoe het met Fortis en Dexia gaat aflopen weet niemand en dus houden veel werknemers hun bang hartje vast, want een ontslag is immers geen onrealistisch scenario. Zo werd alvast 40% van de contracten van de externen bij Dexia eenzijdig opgezegd. Een grote schoonmaak staat dus op til in het Belgische financiewezen. De onderhandelingen over Brussel-Halle-Vilvoorde zijn plotsklaps een ver-van-mijn-bed-show geworden voor Leterme en co en de onverwijlde splitsing kan nog wel eventjes wachten. Dit en het begrotingstekort genieten immers de prioriteit.

Gelukkig treft deze economische malaise nog niet de rest van de economie, hoewel een regressie voor Q4 van dit jaar een steeds dichter komend spook wordt. Een tweede geluk is dat de prijs van de olie niet meer flirt met recordhoogten, zodat er geen bijkomende druk op de ketel wordt gezet. Kortom, het zijn moeilijke tijden voor zowel de Belgische werknemer als de Belgische werkgever en na enkele jaren van stevige economische groei, mag de broeksriem terug aangespannen worden.

Maar daar is niet iedereen het over eens. Afgelopen maandag hielden de vakbonden, met de ABVV voorop, een nationale stakingsdag. Waarom? Tegen de dalende koopkracht. Dat de onderhandelingen voor het tweejaarlijkse nationale loonsoverleg op stapel staan, heeft er zeker ook iets mee te maken. Dit loonoverleg is een tweejaarlijks akkoord tussen vakbonden en het VBO (de overkoepelende organistatie van Belgische ondernemingen) waar vooral wordt gediscussieerd over de jaarlijkse loonindexatie, de heilige graag van het Belgische salarisbeleid. De vakbonden willen deze indexatie houden en als het even kan nog een heleboel extra voordelen erbij zoals extra premies. Aan de kant van het VBO stellen ze de jaarlijkse indexering al eeuwen in vraag en en passant eisen ze nog wat meer flexibiliteit en motivatie van hun werknemers. De twee partijen staan met getrokken messen lijnrecht tegenover elkaar, maar deze akkoorden zijn een noodzakelijk kwaad om het loonbeleid in België uit te stippelen.

Deze onderhandelingen zijn dus nog niet begonnen, maar dat weerhield het ABVV er niet van om zich als grote bezieler van de nationale stakingsdag op te werpen. Aangezien het treinverkeer dan zo goed als lam ligt en ik dagelijks de trein naar Brussel nam, had ik een snipperdag genomen en besloten om naar het shopping center van Maasmechelen te rijden. En, ow wat een verrassing, onze socialistische vrienden waren talrijk opgekomen om de toegang tot het winkelcentrum te blokkeren. De ACV'ers waren in mindere getalen opgekomen en ze vormden een klein, verweesd groepje tussen al de rode hesjes. Ik had eventuele acties in het achterhoofd gehouden, maar er niet echt op gerekend dat ze effectief zouden doorgaan. Mispoes dus, maar aangezien ik met een bedrijfswagen reed, verloor ik enkel tijd om tot daar te rijden. Niet iedereen kon evenveel sympathie opbrengen voor deze acties en er ontstonden al gauw woordenwisselingen. Volksmenners zoals de gemiddelde vakbonsman is, nam hij al snel - en vooral luid, iedereen moest hem toch kunnen horen - het woord en stak al gauw met enkele geniale oneliners af:

- "Ah meneer moet 100 kilometer rijden om tot hier te komen, amai dan moet ge al voor veel geld kleding kopen om dat er terug uit te halen."
- "Weet ge dat de mensen hier voor 1100 euro per maand werken?"

Een discussie was met deze vakbondsluidus niet echt mogelijk, waarop de betrokkenen terug naar huis afdruipten. Toen de aftocht werd ingeblazen, klonk een ludiek, maar daarom niet minder gemeend geschal van "'t Is stil aan de overkant" gevolgd door een overweldigend gejoel en schatergelach. De vakbondslui hebben zich warm gemaakt voor de goede zaak en hebben hun geldingsdrag nog eens kunnen botvieren op andere mensen. Het was dus met andere woorden een hoogdag voor de vakbondslui die bovendien bijzonder geslaagd was.

Als ik één ding geleerd heb van fora, is dat je je niet moet verlagen tot discussiëren met idioten, want je verlaagt je tot hun niveau en ze verslaan je met hun ervaring. Wel, dat is dus ook toepasselijk op de heren en vrouwen van onze vakbonden. Het idee dat iemand misschien puur voor de ontspanning naar een shopping center rijdt, is bij hen immers niet in het hoofd geschoten. Of dat hun acties de maandomzet van een winkel doen kelderen en bijgevolg personeel - dat 1100 euro per maand verdient aldus hemzelve - moet ontslaan om de kosten te drukken. Maar daar moet je niet over beginnen, want ze hebben een heel lijstje non-argumenten en populistische geleuter klaar om je argumenten te kelderen.

Nu mag ook wel gezegd worden dat onze vrienden van het ABVV de staking als een nationale sport zien en zeker bij de spoorwegen. Er was immers eerder dit jaar al een eerdere nationale spoorstaking en vorig jaar nog staakte het spoorpersoneel omdat er MISSCHIEN onderhandelingen zouden aangeknoopt worden om de minimale dienstregeling te bespreking. Leterme moet nog maar een scheet laten of Xavier Verboven heeft een tienpuntenplan klaar als tegenmaatregel. Dit klinkt nu bijzonder bitter, maar de ervaring leert nu eenmaal dat ABVV de eerste is om te gaan staken.

Versta me niet verkeerd, ik ben voorstander van het stakingsrecht, want soms is dat nu eenmaal het laatste redmiddel om je standpunten duidelijk te maken. De vakbonden hebben een klein nuanceverschil, want zij zien het als het eerste reddingsmiddel. Niet content over iets? Simpel, we gaan staken en als het nog even kan pesten we de gewone burger zodat die zeker op de hoogte is van onze eisen. Een tweetal weken geleden nog bezetten Brusselse ambtenaren tien drukke Brusselse kruispunten en delen pamfletten uit. Je moet ze aannemen, wil je doorgelaten worden, anders mag je terug naar huis keren. Op die manier ga je dus geen sympathisanten voor je zaak winnen...

In 2004 werd er na langlopende loonsonderhandelingen ook gestaakt, maar dat was omdat beide partijen op een dood punten waren beland na maanden van onderhandelen. Dan zijn stakingsacties wel begrijpelijk, maar ze nu hanteren als een preëmptief drukkingsmiddel is gewoonweg te belachelijk voor woorden. Staken is een recht, maar bij een recht horen ook plichten en dat lijken onze vakbondslui wel eens te vergeten.

Maar terug over de reden van de staking: de dalende koopkracht. Je kan dus staken tegen een maatregel, tegen een beslissing, tegen een bedrijf of tegen een regering, maar tegen een economisch verschijnsel is toch wel vrij euh... bizar. Misschien kunnen we volgende maand een nationale stakingsdag organiseren omwille van de globale opwarming van de aarde, dat heeft evenveel nut... De discussie over de dalende koopkracht is eigenlijk sowieso al een non-issue, want België is één van de weinige landen ter wereld waar een automatische loonindexering geldt. Er is een korf met een aantal producten die is vastgelegd in de gezondheidsindex (index der consumptieprijzen min een aantal zaken die slecht zijn voor de gezondheid zoals tabak en rookwaren). De stijgende prijzen van deze producten worden mathematisch berekend in een cijfer en dat cijfer dient als basis voor de jaarlijkse loonindexering. Als de gezondheidsindex 2% stijgt, stijgt je loon ook met 2%. Een kind kan de was doen. Als deze levensnoodzakelijke producten stijgen in prijs, wordt ook je loon naar omhoog getrokken en kan er dus van dalende koopkracht geen sprake zijn.

Of toch wel, want een aantal zaken zoals de prijs van brandstof en stookolie zijn niet in deze index opgenomen en laat net deze zaken zijn die het sterkst in prijs zijn gestegen. Deze zaken kan je echter op een andere manier bestrijden en hebben hoegenaamd niks met de index te maken. De stat kan bijvoorbeeld een hogere kilometervergoeding toekennen en stookoliecheques geven aan de mensen die dat het meest nodig hebben. Dus niet aan de gezinnen die twee keer op vakantie gaan, één keer op wintersport- en de andere keer op zomervakantie, en nu plots hun jaarlijks reisje naar Val d'Isère moeten opgeven. Maar wees gerust, ook deze eisen zijn in het eisenpakket van de vakbonden opgenomen.

De VBO daarentegen stelt het nut van de loonindexering in vraag, maar kan daarbij niet echt rekenen op de steun van de Belgische regering. Voor de regering is de loondexering namelijk een verkapte vorm van personenbelasting omdat op die x aantal procent indexering weer een riante bijdrage naar de staat gaat. Je kan wel de vraag stellen of dat iemand die 4000 euro bruto verdient ook 5% indexering moet krijgen als iemand die 2000 euro bruto verdient. De eerste krijgt dan immers een verhoging van 200 euro bruto, terwijl de andere slechts 100 euro krijgt, terwijl die daar eigenlijk meer nood aan heeft. Er valt dus wel iets te zeggen over een progressief indexatiesysteem.

Hiermee bedoel ik dat de percentages van de index wordt ingeschaald, net zoals dit nu gebeurt met de inkomens. Hoe hoger je inkomen, hoe hoger je belastingsschaal. Voor loonindexering is dit een alternatief, maar dan in omgekeerde volgorde natuurlijk. De vraag is natuurlijk of dat zoiets haalbaar is in de praktijk en dat lijkt me erg sterk. Op die manier straf je immers de hogere inkomens omdat ze meer verdienen. Is het eerlijk dat iemand die goed zijn boterham verdient dan een minder hoge loonindexering krijgt dan iemand die minder verdient? Uit puur sociaal standpunt valt er iets voor te zeggen, maar de economische realiteit zal snel het tegendeel bewijzen. De hoge inkomens worden immers nu al hard aangepakt en zo'n maatregel erbij, zou voor heel wat ongenoegen zorgen. Bovendien is het een publiek geheim dat de staat heel wat extra geld ophaalt door deze automatische loonindexering bij de hogere inkomensgroepen. Dat betekent immers dat meer dan de helft van die 5% loonindexering sito presto richting staatskas gaat.

Bedrijven zijn hier allerminst gelukkig mee en eisen een verkapte vorm van loonindexering (bv. enkel het nettobedrag erbij voor de werknemer zodat niks naar de staat gaat) of zelfs de totale afschaffing van dit systeem. Onze bedrijven hebben onder de regering Verhofstadt II allerminst reden tot klagen, want door een plethora aan maatregelen zoals subsidies en notionele aftrek, hebben ze al een heel aantal fiscale gunstregimes gekregen. Zelfs de gewone burger heeft daar profijt van gehad in de vorm van dienstencheques. Aan de regering zal het dus de afgelopen jaren niet hebben gelegen om beide partijen, zowel werknemer als werkgever, tevreden te stemmen.

Maar we zijn momenteel pas aan de vooravond van deze onderhandelingen en er zal nog veel water naar de zee vloeien vooraleer er tot een akkoord wordt gekomen. En dalende koopkracht is nu eenmaal een economisch verschijnsel waar je je naar moet schikken. Als het economisch goed gaat hoor je geen haan kraaien, omgekeerd wel, terwijl dit verschijnsel inherent is aan de economie. De volgende keer als een vakbondsafgevaardigde met één van z'n sloganeske leuzes afkomt, heb ik m'n respons al klaar: "It's the economy, stupid!".