Mooncat

Het belang en onbelang van de pers
Internet wordt steeds belangrijker voor de gamesindustrie. En dan heb ik het niet over de spelbeleving in de online mogelijkheden van games, maar over het belang van de informatiesnelweg bij de berichtgeving over games. Het publiek dat videogames speelt, is ook voor een groot gedeelte verweven met het internet, omdat deze twee zaken supplementair zijn. Dus niet alleen voor de spelbeleving, maar ook voor de entourage errond. Vroeger haalde je immers al de informatie over games uit een gespecialiseerd tijdschrift, nu zijn er duizenden websites die je het allerlaatste nieuws heet van de naald brengen. Deze sites brengen niet alleen nieuwsberichten, maar ook andere artikels zoals reviews, previews, top 10's en diepgaande reportages. De tijd dat enkel een gezaghebbend tijdschrift als Edge indringende bijdrages maakte, ligt definitief in het verleden.

Toch wordt er door softwarehuizen een grondig verschil gemaakt tussen digitale pers en de traditionele geschreven pers zoals we hier bij 9lives mogen ondervinden. Het internet wordt immers bevolkt door duizenden gamesites, de ene al wat geloofwaardiger dan de andere. Daardoor beschouwen de uitgevers en ontwikkelaars van videogames deze perstak meer als een digitale jungle dan als een volwaardig persmedium. De gamebladen zijn niet in dergelijke getalen aanwezig en daarom krijgen ze dikwijls mooiere opportuniteiten aangeboden zoals exclusieve perstrips en de primeur om een spel als eerste te mogen spelen of om er als eerste een recensie over te schrijven.

Digitale giganten
Dat deze regel niet altijd opgaat, hebben giganten zoals Gamespot, Gamespy en IGN bewezen. Deze sites hebben een bereik van een paar miljoen hits per dag en dat zijn cijfers waar zelfs de grootste gamebladen enkel luidop van kunnen dromen. De invloed van deze sites is dan ook behoorlijk groot. Het beste voorbeeld van wat voor een impact zo'n site kan hebben op een game, is ongetwijfeld The Conduit. Dit is een exclusief spel op de Wii dat wordt ontwikkeld door High Voltage Software. Deze spelontwikkelaar is vrij low-profile met titels zoals Leisure Suit Larry: Magna Cum Laude, 50 Cent: Bulletproof, Hunter: The Reckoning en Tempest 2000 op hun CV. Het was dan ook geen verrassing dat speluitgevers niet meteen stonden te trappelen van ongeduld om hun laatste nieuwe project binnen te halen.

Eén van de meest recente "meesterwerken" van Hight Voltage Software is 50 Cent: Bulletproof

De Amerikanen gingen echter eens op bezoek bij hun landgenoten van IGN en de site kreeg exclusieve content zoals een allereerste hands-on preview en filmpje van een tech demo dat op de site werd geplaatst. De makers van het spel beloven Xbox 360-like visuals, online mogelijkheden met de Wii en ondersteuning van Wii Motion Plus. De impact van deze berichtgeving over The Conduit op IGN is erg indrukwekkend en haalde ettelijke honderd duizenden unieke hits. Er is niet alleen een enorme fanbasis rond het spel ontstaan, de speluitgevers zelf staan in rij om het spel in hun portefeuille op te nemen. High Voltage Software heeft aan IGN beloofd dat alle toekomstige content van het spel, eerst aan IGN zal worden getoond , zodat er een win-win situatie voor beide partijen ontstaat. IGN haalt extra bezoekers door de groeiende interesse voor het spel en beschikt over alle primeurs voor het spel, High Voltage Software daarentegen heeft dankzij IGN al veel potentiële kopers bereikt, zelfs in die mate dat The Conduit 2 in de steigers staat.

Rocksterren en hun auto's
De ene dienst is de andere waard. Het is een gezegde dat een geheel andere betekenis kreeg toen het Nederlandstalige Official Playstation Magazine uitpakte met een gedurfde column in 2002. Daar schreef het immers in dat elk tijdschrift dat de reviewprimeur van Grand Theft Auto: Vice City wou aan een aantal voorwaarden moest voldoen: het spel moest minstens 9,5 krijgen, de review moest minstens uit tien bladzijden bestaan en op de cover van het tijdschrift moest het spel staan. Wilde je niet aan deze voorwaarden voldoen, had je pech. Dan moest je op de gewone versie van het spel wachten en tegen dan hadden duizenden lezers de review van het spel in een concurrerend blad gelezen.

Take Two Interactive is al bijna even corrupt als hun personages in de GTA-serie

Wat bezielde een op het eerste gezicht vrij onschuldige speluitgever als Take Two Interactive om plots zulke exuberante voorwaarden te stellen? Voor het antwoord moet je niet ver zoeken. In het begin van de jaren 2000 had niemand gedacht dat Grand Theft Auto 3 een monsterhit zou worden en werd er niet veel aandacht aan deze game besteed. Toen de eerste reviews uitkwamen, waren de kritieken laaiend enthousiast en ontstond er een ware hype rond het spel. Op een paar maanden tijd ging het spel meer dan tien miljoen keer over de toonbank en dan sta je als uitgever vrij stevig in je schoenen. Take Two Interactive misbruikte deze positie om belachelijke eisen te stellen tegenover bladen die de opvolger van het spel wilden reviewen. Niet alleen de GTA-reeks, maar ook andere spellen werden bij deze deals betrokken. Allicht zal niemand zich nog State of Emergency herinneren – het was immers een gedrocht van het spel - maar ook deze game moest een erg hoge score krijgen, wilde je in een goed daglicht bij Take Two staan. Hier niet aan gehoorzamen, betekende het mislopen van de primeur van de nieuwste GTA en dat resulteerde dan automatisch weer in een minderverkoop van je tijdschrift.

Meer controverse
De perikelen rond GTA zijn slechts het tipje van de ijsberg, want er zijn talrijke andere incidenten waar een stevig geurtje rond hangt inzake de scores van bepaalde gamereviews. Het meest in het oog springinde incident is dat ongetwijfeld van het ontslag van Jeff Gerstmann. Deze Amerikaanse recensent was jarenlang actief bij Gamespot en was er inmiddels al opgeklommen tot het postje van senior editor. Hij kreeg met andere woorden alle belangrijke releases naar zich toe gespeeld en dus die ook van Kane & Lynch: Dead Man. In de review gaf Gerstmann het spel slechts een mager zesje, terwijl op datzelfde moment Eidos erg veel geld had geïnvesteerd in een advertentiecampagne die toen liep op de site. De videoreview werd toen van de site gehaald (zoals je ziet is ze inmiddels weer op de site gezet) en werd Gerstmann bedankt voor bewezen diensten.

Ondanks matige kritieken, zijn Kane & Lynch toch een commercieel succes voor Eidos

Het is de eerste keer waar het zo duidelijk is dat de belangen van de marketingafdeling groter zijn dan de onafhankelijkheid van de auteurs. Gamespot bleef niet gevrijwaard van deze ene blammage, want later werd duidelijk dat – alweer – GTA betrokken was bij een controverse. Gamespot heeft immers de score van deel vier in de serie veranderd van een uitstekende 9,5 naar een perfecte tien. Ironisch genoeg wordt in de videoreview zelf gezegd dat het spel by no means perfect is. Het meest frappante voorbeeld is dan weer het feit dat de geplaagde speluitgever Atari en plein public met een rechtszaak dreigt tegenover sites en magazines die Alone in the Dark (5) een te lage score geven. Faut le faire!

Vermoedens
In deze gevallen spreken we dus over tastbare bewijzen waar speluitgevers gamepublicaties onder druk zetten om de scores van hun games naar omhoog te halen. Indien ze hier niet aan gehoorzamen , dreigen ze er immers mee om hun advertenties op te zeggen en het is een publiek geheim dat veel sites, maar vooral tijdschriften vooral teren op de inkomsten van deze advertenties. Het opkrikken van deze scores is voor speluitgevers een gemakkelijke en kosteloze manier om hun games extra te promoten. Het is namelijk makkelijker een advertientiecampagne op te zetten met een kreet zoals “scoort 9/10 bij site x” dan “scoort 7,5/10 bij site x”. En als een game overwegend lovende kritieken krijgt van de grootste sites en bladen moet het wel een goed spel zijn, toch?

Portal is één van de redenen waarom The Orange Box zo goed scoort bij reviews

Als we even de eeuwige rangschikking van sites zoals Gamerankings en Metacritic doornemen, valt er meteen één tendens te noteren. De games van de laatste jaren scoren wel erg goed. GTAIV bekleedt plaats 2 en 4 van de top tien van Gamerankings, Super Mario Galaxy stek 3 en The Orange Box plaats 5 en 7. Op een iets minder hoge, maar nog steeds uistekende plaatsen, vinden we Bioshock op nummers 15 en 18. Drie games bevolken dus met andere woorden de helft van de top tien van beste games ooit. Deze drie games zijn uitstekende spellen, maar ze behoren zeker niet tot de beste games ooit. En toch maken ze deel uit van deze rangschikking. Is dit louter toeval of is er meer aan de hand? Als ik de voorgeschiedenis van de GTA-serie bekijk, ben ik eerder geneigd om het laatste te zeggen. Maar zoals eerder gezegd: men kan hier enkel spreken op basis van vermoedens en niet meer dan dat, maar anderzijds kan je de tendens van hoge scores voor matige games ook niet ontkennen.

Gezond verstand
Betekent dit nu dat je elke site en tijdschrift per definitie moet wantrouwen? Nee, want je moet met zoveel andere, externe factoren rekening houden. Het Nederlandstalig perslandschap is erg beperkt wanneer het aankomt op sites en bladen die gespecialiseerd zijn in gaming. Dat een tijdschrift als Official Playstation Magazine een column kan wijden aan deze malafide praktijken, wil zeggen dat ze stevig in hun schoenen staan. In de Engelstalige media is er veel meer concurrentie en zijn veel sites en magazines verplicht om mee te doen met deze praktijken om te overleven. In België en Nederland zijn deze toestanden gelukkig nog niet aan de orde.

Maar je kan opgezet spel natuurlijk nooit uitsluiten en de veiligste manier om te verifiëren of dat de reviews van een spel kloppen of niet, is door eenvoudigweg meerdere reviews te lezen. Als in deze recensies steeds dezelfde plus- en minpunten worden opgesomd, mag je er vrij zeker van zijn dat dit ook zo in de realiteit is. Het zou namelijk wel erg toevallig zijn als willekeurig uitgekozen auteurs dezelfde mening onderschrijven wanneer er sprake is van kwaad opzet. En per slot van rekening blijft een score een onderbouwing van een artikel en niet omgekeerd. Misschien zouden we eens beter bij onszelf ten rade gaan en meer oog moeten hebben voor de tekst zelf in plaats van het cijfer dat naast deze lap tekst prijkt.