RSS-feed bekijken

Ultima Ratio Epyon

KU Vlaanderen

Waardering: 2 stemmen, 4,50 gemiddeld.
by , 5 oktober 2008 at 15:17 (1474 Bekeken)
Afgelopen week werd het academiejaar van de Universiteit Gent plechtig geopend en hiermee zijn zowat alle onderwijsinstellingen met volle kracht terug van start geschoten. Het belooft echter een spannend academiejaar te worden, waarschijnlijk enkel overklast door zijn apotheose het jaar er op. Reden hiervoor zijn de plannen van de Associatie KU Leuven, het grootste universiteit- en hogeschoolverbond van Vlaanderen. Zij wil, met het oog op de migratie van academische opleidingen, een wijdvertakt netwerk van campussen in Vlaanderen opzetten. Meer concreet zullen het groot dozijn hogescholen in de associatie, goed voor 21 locaties in heel Vlaanderen, tot een campus van de KUL verworden. Met dit plan zou de KU Vlaanderen een feit moeten zijn.



Paul Van Cauwenberge, de rector van de Universiteit Gent, weerde zich bij zijn openingstoespraak echter als een duivel in een wijwatervat. Hij beschuldigde de KUL van 'expansiedrang' en waarschuwde voor een terugkerende verzuiling van het hoger onderwijs, opnieuw het katholieke tegen het vrije net. Hij pleit voor een decreet dat de Leuvense plannen tegenhoudt.

In een reactie op de toespraak maant Vlaams minister van Onderwijs Vandenbroucke de KUL aan tot voorzichtigheid. 'Chargeren is nooit verstandig'. Het gebruik van de term 'KU Vlaanderen' is volgens de minister een provocatie naar de andere, vrije collega's toe. Maar Vandenbroucke lijkt niet geneigd de plannen van de KUL te belemmeren. Integendeel geeft hij Gent ook een veeg uit de pan. 'Er is geen nood aan een Calimerohouding', aldus de minister. ‘Men moet de plannen voor een katholieke associatie in Vlaanderen daar niet onmiddellijk afdoen als 'alweer een Leuvens complot'’.

Wat is echter de werkelijke vrees van Van Cauwenberge? En is deze gegrond?

One to rule them all

De echte reden achter de demarche van Van Cauwenberge moet gezocht worden in de almacht van de huidige Associatie KU Leuven. Met 13 hogescholen en 21 campussen overklast dit verbond alle andere associaties ruimschoots. De runner-up, de Associatie Antwerpen, bestaat uit slechts vier hogescholen en dito campussen. Gent doet het met drie hogescholen en locaties, waarvan slechts één buiten Gent. De dominantie van Leuven is dan ook een feit, wat door de vrije associaties niet zo gesmaakt wordt. De KUL gaat met de hoofdbrok van de subsidies aan de haal en kan op zijn eentje zijn stempel op het Vlaams onderwijslandschap drukken.

Juridisch gezien is er echter niets mis met de positie van de Leuvense associatie. Alle katholieke onderwijsinstellingen waren het relatief snel met elkaar eens om samen te gaan, in tegenstelling tot de vrije collega's. De vrije onderwijsinstellingen zijn verdeeld in maar liefst vier regionale associaties, alwaar de Gentse en de Antwerpse Associatie om de hoofdrol strijden.

Het overwicht van de katholieke associatie was de vrije universiteiten al langer een doorn in het oog, maar recent goot Leuven extra olie op het vuur door zijn 'inkantelplannen' bekend te maken. Alle aangesloten hogescholen krijgen een naamtechnische upgrade tot 'Campus KU Leuven' en ook de naamgeving 'KU Vlaanderen' voor de associatie is al gevallen. De academische opleidingen die aan de hogescholen worden gegeven worden zo ‘ingekanteld’ in de universitaire structuur.

André Oosterlinck, oud-rector van de KUL en huidig voorzitter van de katholieke associatie, droomt immers van een eenmaking van de associatie onder de KU Leuven noemer. In de praktijk veranderd er echter weinig, buiten de naamgeving en het feit dat de masteropleidingen in de hogescholen nu ook een universitair diploma krijgen.

De vrije associaties vinden dit echter concurrentievervalsing: door zijn schaalgrootte lijkt de KUL zo alomtegenwoordig te zijn en hebben ze dus een streepje voor bij de nieuwe studenten.

Een ander punt van malcontent in de vrije instellingen is de positie van de eerder vernoemde Oosterlinck. Toen deze nog rector van KUL was heeft hij eigenhandig de katholieke associatie, onder het toelatend oog van toenmalig Minister van Onderwijs Vanderpoorten, gesmeed en zichzelf tot voorzitter benoemd. Zowat alle belangrijke bevoegdheden werden naar de associatie overgeheveld waadoor huidig rector Marc Vervenne nog maar bitter weinig om handen heeft. Een soortgelijke evolutie heeft zich echter ook in de vrije universiteiten afgespeeld, alwaar de rectoren niet meer uit de schaduw van hun voorzitters komen.

De associatievoorzitters hebben de plaats van de rectoren als aanspreekpunt van de overheid overgenomen. Met deze vijf heren praten is voor minister Vandenbroucke namelijk veel handiger dan met de 5 universiteiten en 22 hogescholen aan tafel zitten. De katholieke associatie voert hier, gezien zijn omvang, echter het hoogste woord.

Perceptie

Een ander vaak gehoord argument is dat de masteropleidingen in de hogescholen nu een universitair diploma 'cadeau' krijgen. Dit argument wordt echter uitsluitend door universitaire studenten en commentatoren gehanteerd en niet door de vrije associaties zelf, die weten dat dit enkel met perceptie te maken heeft. De Vlaamse hogescholen zijn namelijk opgericht als academische instellingen die opleidingen van universitair niveau aanboden. Omdat zij echter niet het volledige pakket aan faculteiten, zoals kunst en geschiedenis, aanboden kwamen ze niet in aanmerking voor de titel universiteit. Hogescholen beperkten zich in het aanbieden van nauwverwante opleidingen, bvb technische of medische. Het waren m.a.w. 'beperkte' universiteiten.

Door het hogescholendecreet in de jaren '90 werden de zogenaamde graduatenopleidingen ook aan de hogescholen toegevoegd. Het graduaat, ofte het A1 zoals het voordien genoemd werd, was toen een opleiding die zweefde tussen het secundair en de universiteit (of hogeschool). De toevoeging ervan zorgde dat de hogescholen, althans volgens de perceptie, in het 'middelbare school' sfeertje terecht kwamen. Officieel zijn de opleidingen echter volledig gelijkwaardig, alhoewel naysayers dit vaak betwisten door gelijkaardige doch specifiek afwijkende opleidingen met elkaar te vergelijken. Hogescholen bieden dankzij hun flexibiliteit namelijk academische opleidingen aan die aan universiteiten niet bestaan. Uiteraard zijn deze zaken niet met elkaar vergelijkbaar.

Het echte verschil tussen de academische opleidingen in de hogeschool en de universiteit is momenteel de graad van academisch onderzoek. Hogescholen zijn nog teveel toegespitst op onderwijzen minder op het voeren van onderzoek. Daar moet het zogenaamde academiseringsproces komaf mee maken: hogescholen krijgen nu een groter onderzoeksbudget en moeten jaarlijks hun vooruitgang kenbaar maken aan een visitatiecommissie. De academische hogeschoolopleidingen worden dus sowieso aan de universitaire gelijkgesteld.

En de hogescholen?

Een minder gehoorde stem in dit debat is die van de katholieke hogescholen zelf. Zij worden in dit scenario effectief opgegeten door hun Leuvense broodheer en verliezen hun specifieke eigenheid. Een aantal commentatoren vreest dan ook voor het verloren gaan van de meerwaarde van de hogescholen. Door hun kleinere omvang zijn zij immers flexibeler dan een logge universiteit. Nu worden zo voor alles afhankelijk van Leuven.

Desalniettemin zit er voor de hogescholen niet veel anders op, willen ze blijven voortbestaan. De uitvloeiing van het Bolognaproces zorgt er namelijk voor dat vanaf 2012 alle academische opleidingen naar de universiteit moeten migreren. Dit wil zeggen dat alle masteropleidingen die hogescholen nu geven door universiteiten worden overgenomen. Enkel de professionele bachelors, de vroegere graduaten, blijven op het hogeschoolniveau.

Voor de hogescholen is dit een dubbele kaakslag. Niet alleen verliezen ze hun academische opleidingen aan de universiteiten, de perceptie van minderwaardigheid aan de unief wordt zo ook nog eens in waarheid omgezet. Net daarom hebben de katholieke hogescholen weinig andere keus buiten op het voorstel van de KUL in te gaan.

Dat Minister van Onderwijs Vandenbroucke dan ook niet geneigd is het plan van de KUL te verhinderen heeft alles te maken met het feit dat dit vanuit overheidsperspectief niet meer dan logisch lijkt. De gelijkwaardige opleidingen krijgen nu ook een gelijk diploma, de instellingen waar deze opleidingen worden gegeven krijgen dezelfde naam en de professionele bacheloropleidingen worden volledig aan de - in naam - hogescholen gereserveerd.

Ook voor de KUL zit er weinig anders op. De enorme toevloed aan academische studenten die gepaard gaat met de migratie van de opleidingen kunnen ze niet op hun eentje aan. Bovendien is het onlogisch aangezien identiek dezelfde opleidingen al op de hogeschool worden gegeven. Men kan zich dan ook afvragen of dit scenario niet het doel, of op zijn minst het logische gevolg van de hele Bolognahervormingen was.

Gebrek aan eensgezindheid

En de vrije associaties? Zij kregen van minister Vandenbroucke de raad hun banden meer aan te halen. De kans is immers groot dat zij zich, naarmate 2012 dichterbij komt, in hetzelfde scenario zullen bevinden. Hun aangesloten hogescholen zullen het immers ook maar niks vinden dat zij hun academische opleidingen naar de universiteit zien vertrekken en zullen wellicht hetzelfde plan als de katholieke associatie willen nastreven.

Binnenin de vrije associaties heerst er echter niet bepaald eensgezindheid. Zo is de Associatie Antwerpen al langer dan de katholieke bezig met een ‘upgrade’ tot universitair diploma van sommige opleidingen in haar aangesloten hogescholen. De universiteit Hasselt probeert dan weer nieuwe richtingen te creëren in een poging zich als zelfstandige universiteit te verankeren. En de grootste hulp van katholiek associatievoorzitter Oosterlinck komt er in de figuur van Luc Van den Bossche, de voorzitter van de Gentse associatie. Samen bepalen zij de uitkomst van de commissie-Soete die aanbevelingen voor het rationaliseren van de hogere opleidingen doet.

Leuven lijkt met andere woorden simpelweg van de zwakheid van de vrije associaties gebruik te maken om zijn – logische - plannen versneld uit te bouwen. De vrije universiteiten zullen uiteindelijk, al dan niet onder overheidsdruk of onder druk van hun hogescholen, gedwongen zijn te volgen.
Bijgevoegde miniaturen Bijgevoegde afbeelding(e)
Categories
Politiek & actualiteit

Reacties

  1. Fighting Hobbit's schermafbeelding
    • |
    • permalink
    Een mooie samenvatting met wel wat oude termen in, maar bon.
  2. Matt.'s schermafbeelding
    • |
    • permalink
    Goed geschreven.
    Wel ff melden dat de AUGent wel 3 hogescholen, maar meer dan 3 locaties telt (HoWest alleen al bestaat ui 3 campussen (Brugge, Oostende, Kortrijk)).
  3. gamer1's schermafbeelding
    • |
    • permalink
    Zeer interessant. Hopelijk wordt het ook wat up-to-date gehouden.

Trackback-signaleringen

Totaal aantal trackback-signaleringen 0
Trackback-link: